Header Reklam
Header Reklam

'TAB hizmet sektörünün kalitesini artıracak ve uluslararası rekabetçiliğimizi destekleyecektir'

05 Mart 2011 Dergi: Mart-2011

Isıtma Soğutma Klima Araştırma ve Eğitim Vakfı (ISKAV), Test, Ayar ve Balaslama (TAB) konusunu ülkemizde geliştirmek üzere çalışmalarına hız verdi. Yurtdışında TAB konusunun büyük bir pazara sahip olduğunu ve ülkemizde de bu pazarı oluşturmak üzere faaliyetlerin başlatıldığını söyleyen ISKAV TAB Satış Mühendisleri Durdali Titiz ve S. Burak Oral, Türkiye?deki TAB çalışmaları hakkında detaylı bilgileri Termodinamik okurları ile paylaştı...

 

TAB, bir projenin teslimini iyileştiren kalite odaklı bir süreçtir

 

Genel olarak ISKAV?ın amacı Türkiye ısıtma, soğutma, klima sektörünü geliştirmek, Avrupa Birliği?ne uyumunu sağlamak ve üniversite-sanayi işbirliğini gerçekleştirmektir. TAB biriminin amacı ise Türkiye ısıtma, soğutma, klima sektörününün gelişimine destek sağlamak amacı ile Test Ayar ve Balans (TAB) faaliyetlerini yürütmek, sektöre bu hizmeti sunarak örnek bir model olmak ve bu faaliyetlerde standartların belirlenmesidir.

 

Test, Ayar ve Balanslama (TAB) konusu, ülkemizde geliştirilmek istenen çok önemli bir konu. TAB, bir projenin teslimini iyileştiren kalite odaklı bir süreçtir. İşletmenin bütün sistemleri ve kuruluşları ile birlikte, tesis sahibinin gereksinimlerini yerine getirecek şekilde planlandığını, tasarlandığını, kurulduğunu, denendiğini, işletildiğini ve bakımının yapıldığını teyit eder ve belgelendirir. Bütün bir binayı kapsayabileceği gibi, aktif veya pasif bir sistem, bir bölüm ya da bir işletme için de yapılabilir. TAB, ISKAV?ın çok uzun süredir gündeminde olan bir konu olmasına rağmen Metin Duruk?un başkanlık döneminde yeniden yapılandırılarak faaliyetlerine hız vermiştir. TAB komisyonunda İsmet Gencer-Alarko Carrier (komisyon başkanı), Metin Duruk-Friterm, Mustafa Bilge-Mecon Yapı, Prof. Dr. Hasan Heperkan-YTÜ, Zeki Aksu-Elmak A.Ş. ve Kani Korkmaz-Detay Mühendislik görev yapmaktalar.

Haziran 2010 itibariyle de TAB konusunda çalışmak ve gerekli koordinasyonu sağlamak üzere biz görevlendirildik.

Ülkemizde yapılan binalarda tasarımcı, mekanik tesisat müteahhidi ve bina sahibi arasında ciddi bir denetim eksikliği bulunuyor. TAB, bu konudaki denetim eksikliğini giderecek yegane çözüm. İnşaatın doğal tabiatından kaynaklanan hatalar, tasarım hataları, uygulama hataları gibi konuların kim tarafından kaynaklandığı ve ne şekilde çözümlenmesi gerektiği bağımsız ve tarafsız TAB denetçisi tarafından belirlenebilir.

 

ISKAV, TAB konusunda öncü bir misyon üstlendi

 

ISKAV, TAB konusunda, pazarı geliştirmek ve standartları belirleyerek TAB işinin bu standartlara uygunluğunu denetlemek amacını gütmektedir. Mevcut durumda TAB, müteahhit tarafından ya da görevlendirilen kişiler tarafından belli bir standarda bağlı kalınmaksızın yapılmakta. Denetlenme işinin başarısı denetçinin bağımsızlığı ve tarafsızlığına bağlıdır. ISKAV bu noktada tamamen tarafsız ve bağımsız bir kuruluş olarak dünya standartlarından bu işi yapacak. Elbette kimsenin iyi niyetinden şüphe duymuyoruz ancak firmanın kendi kendini denetlemesi yerine bağımsız bir kuruluş tarafından denetleme yapılmasının çok daha doğru olduğunu düşünüyoruz. ISKAV, bu eksikliği gidermek üzere TAB faaliyetine hız vermiştir. Burada dikkat edilmesi gereken sadece tarafsızlık ya da bağımsızlık değil, aynı zamanda standartlara uygunluğun takibi, kullanılan ekipmanlar ve bu ekipmanların sağlıklı ölçüm yapıp yapmadığıdır. Ölçüm aletlerinin kalibrasyonu zamanla bozulduğu için ölçtüğü değer gerçekleri yansıtmayabilir. Bu kalibrasyonun, uluslararası geçerli sertifikası olan bir firma tarafından yapılması gerekiyor. En önemli olan da neyin referans alındığı. Bir de belgelendirme ve raporlama süreci var. İşin sonunda tamamen bağımsız bir TAB denetçisi, referans alınan uluslararası standartlara göre raporlama yapacak. Raporlamada da eksikler ya da nerelerde sorun olduğu TAB denetçisinin raporunda belirtiliyor. Bu noktada önemli bir hususun altını çizmek gerek. TAB Denetçileri sadece sorunun tespitinden ve raporlamasından sorumludur. Sorunun giderilmesi üzerine herhangi bir çalışma yapmak, TAB denetçisinin görevi değildir. Ancak TAB denetçisi bu konuda tavsiyeler verebilir.

 

TAB enerji verimliliğine de katkı sağlıyor

 

TAB?ın en önemli getirilerinden biri de enerji verimliliğine sağladığı katkıdır. Sistemin uygulama aşamasında ortaya çıkabilecek sorunlardan dolayı klima santrali gereğinden çok daha fazla çalışmak zorunda kalabilir. Tesisatta esas amaç konfordur. Konfor şartlarını değiştirmek için de havayı şartlandırırız. Bu şartlanmış hava değerlidir. Balanslama yapılamayan veya düzgün olmayan bir yapıda bu şartlandırılmış hava iyi kullanılamaz. Bir oda fazla sıcak, bir oda fazla soğuk olabilir. Balans bu yönden çok önemli. Eğer siz şartlandırılmış havayı tasarım şartlarına göre uygun balanslarsanız, herkes memnun kalır, konfor seviyesi artar, bu da hem cihazların hem de insanların çalışma performansını etkiler.

Bir binanın işletme maliyetlerinin çok büyük bir kısmını ısıtma soğutma ve iklimlendirme giderleri kapsıyor. Dolayısıyla klima santrali, temiz hava cihazları, karışım cihazları gibi ekipmanların, optimum seviyede çalışması gerekiyor ki bina ihtiyacından fazla enerji harcamasın. Bu tür enerji kayıplarının önlenmesindeki en büyük etken de burada bir denetleme yapılması. Bu denetlemeyi yapacak kuruluş da yetkilendirilmiş, sertifikalanmış bir TAB firması ve TAB denetçisidir.

?TAB firmaları ve denetçileri? yeni bir meslek kavramı olarak hayatımıza girecek. ISKAV burada bir kural koyucu, pazar geliştirici rolünde. Biz de en başında bu işin nasıl yapılması gerektiğiyle ilgili kuralları oluşturacağız, sektörü buna göre şekillendireceğiz.

TAB tüm iklimlendirme tesisatının testini öngördüğü için insan sağlığı için de doğrudan avantajlar sunuyor.Örneğin dengelenmiş bir havadaki nem, ısı gibi değerler optimum seviyede olacağından iç hava kalitesi artmış olacaktır. Bu ise binada çalışanlar açısından çalışma verimi ve sağlık açısından olumlu katkı sağlayacaktır. Araştırmalara göre iç hava kalitesi çalışan verimini % 40?a kadar etkilemektedir.

Ayrıca TAB kapsamında kritik mahallerdeki hava tahliye sistemleri de test ediliyor. Olası bir yangın anında bu mekanlarda hava tahliye ünitelerinin projelerde planlandığı gibi içerideki dumanı en kısa sürede tahliye etmesi gerekir. Örneğin bir yangın anında can ve mal kaybını azaltmakta önemli rol oynuyor. Görüldüğü gibi TAB birçok alt disipline dolaylı ya da doğrudan birçok fayda sağlamaktadır. Bu noktadan baktığımızda TAB sigorta şirketlerinin yangın sigortası primlerini belirlemede dahi kullanılabilecek çok yönlü bir hizmettir.

 

TAB konusunda ISKAV, bundan sonra dünyada bir NEBB şubesi haline gelecek

 

TAB komisyonunun faaliyetlerine hız vermesi ile birlikte, işin hangi standartlara göre yapılacağı konusu önem kazanmaya başladı. Bu bağlamda dünyada örnek uygulamalar ve kuruluşlar araştırıldı ve incelendi. Avrupa ülkelerinde zaten çok sıkı olan bina denetimlerinden dolayı standartların uyarlanması konusunda sıkıntı yaşanabileceğini göz önünde bulundurarak tüm dünyada tanınmış ve sertifikası geçerli olan Amerikan National Environmental Balancing Bureau (NEBB) kuruluşu ile ilişkiler başlatıldı. NEBB?in bu konudaki yayını Türkçe?ye çevrildi. NEBB, 1971?den beri faaliyet gösteriyor. Birçok alt disiplini var; TAB, commissioning, ses ve titreşim ölçümleri, temiz odalar gibi konularda yaklaşık 40 yıllık bir tecrübeye sahipler ve ASHRAE ile birlikte standartları belirliyor, sertifikalar veriyorlar. Bu sertifikalar da tüm dünyada geçerli ve kabul ediliyor.

TTMD Başkanı Cafer Ünlü?nün VIP Member olarak katıldığı Las Vegas?taki ASHRAE toplantısında NEBB başkan yardımcısı Steven Johnson ile görüşmesi sonrasında NEBB tarafından isteklerimiz olumlu sonuçlandı. Şu anda lisans sözleşmeleri ve diğer sözleşmeler hazırlanıyor. Yani ISKAV bundan sonra dünyada bir NEBB şubesi haline gelecek. Gerekli lisans sözleşmelerinin tamamlanmasının ardından NEBB?in ülkemizde ve yakın çevremizde yapacağı faaliyetler hakkında ayrıca bir duyuru yapılacak. Geldiğimiz noktada gelişmeler oldukça heyecan verici. Ülkemizin çok büyük bir eksiğini kapatacak önemli bir çalışma içindeyiz. Sonuçların tesisat sektörünü geliştiren ve uluslararasına açan bir konumda olacağı kesin.

 

ISKAV, TAB konusundaki çalışmalarını işletmeye alma ile tamamlayacak

 

Karıştırılmamasını istediğimiz bir şey var. Yurtdışında bu iş iki aşamalı olarak yapılıyor: Test, Ayar Balanslama ve İşletmeye Alma (TAB & Commissioning). Biz henüz commissioning konusunda faaliyetimizi başlatmadık. Şu anda sadece TAB konusuna yoğunlaştık. Çünkü işletmeye alma, TAB?ı da içine alan çok daha kapsamlı bir hizmet.

Sektörü çalışmalarımız hakkında bilgilendirmek amacıyla da 2 Kasım 2010?da Pera Müzesi?nde bir tanıtım toplantısı düzenledik. Sektöre yön vermiş birçok önemli kişinin katıldığı toplantıda TAB konusundaki çalışmaların artık ISKAV tarafından yapılmaya başlandığı ve TAB hakkındaki genel bilgiler ziyaretçiler ile paylaşıldı.

TAB konusunda bir uygulama da gerçekleştirdik. 14.000 metrekare kapalı alana sahip bir yeşil binada TAB çalışmaları yapıldı. Sistemin hava tarafının testleri gerçekleştirildi. ISKAV denetçisi tarafından gerekli görülen düzeltmeler ilgili kişilere iletilerek sistemin son derece sağlıklı ve dengelenmiş bir şekilde teslimi sağlandı. Ocak ayının başında Met Mühendislik sponsorluğunda Libya?ya TAB işlerinin profesyoneller tarafından nasıl yapıldığını görmeye gittik. Yaklaşık bir ay süren bu gezide Libya?daki potansiyel fırsatları görme imkanı yakaladık. Bilindiği üzere Türk inşaat ve tesisat firmaları Libya?da büyük projelerin altına imzalarını atıyorlardı. Ne yazık ki Libya?da son zamanlarda yaşanan iç karışıklıklar tüm işleri aksattı. Umarız ülke tekrar istikrarlı hale gelir ve yarım kalan projelere kalındığı yerden devam edilir...

 

 

Yurtdışındaki Türk firmalar, TAB denetçisi arıyorlar

 

NEBB?in Türkiye?deki faaliyetlerini yürütmeye başladıktan sonra pazar geliştirme faaliyetlerimiz olacak. Bina sahipleri de bu hizmetin Türkiye?de de tamamen bağımsız ve tarafsız bir kurul tarafından verildiğini duyduklarında talep artacaktır. Pazar aslında var... Yurtiçinde henüz çok gelişmemiş ama yurtdışındaki Türk firmalar TAB denetçisi arıyorlar. Çünkü yabancı proje denetim firmaları bunu şart koşuyor. Yurtiçinde de pazarı oluşturmak ve geliştirmek üzere faaliyetlerimizi sürdüreceğiz. Bunun için elbette bir eğitim programının hazırlanması gerek. ISKAV, bu noktada düzenleyici ve eğitim veren kurum haline gelecek.

Ayrıca İSKİD?in iç hava kalitesi hareketinde İSKİD?le birlikte çalışıyoruz. Tabii iç hava kalitesini ayarlamak mutlaka iklimlendirme sisteminin de bir testini, bir genel kontrolünü gerektiriyor. Dolayısıyla onlarla da bu konuda bir iş ortaklığımız var, beraber hareket ediyoruz. Bu bağlamda onlarla birlikte AVM?ler ve perakendeciler birliğiyle görüştük; görüşmelerimiz sürüyor.

ISKAV olarak çalışmalarımız sıkı bir şekilde devam edecek. ISKAV TAB biriminin amacı TAB konusunda sektöre örnek bir birim olmak ve bu hizmeti Türkiye tesisat sektörüne kazandırmaktır. İnanıyoruz ki TAB hizmet sektörünün kalitesini artıracak ve uluslararası rekabetçiliğimizi destekleyecektir.

 


Etiketler