Header

Her ısı yalıtım malzemesi aynı zamanda ses yalıtım malzemesi değildir

05 Ocak 2000 Dergi: Ocak-2000

Bu da Türkiye'de yalıtım bilincinin artması için varını yoğunu ortaya koyan firmaları oldukça tedirgin ediyor. Diğer yanlış anlaşılan bir konu da cihazlar için yapılmış olan betonarme kaidelerin altında ekstrude polistren (XPS) kullanılması. Büyük yatırımlar yapılarak alınan cihazın sağlıklı çalışması ve aynı zamanda yapının da titreşimlerden korunması için, kullanım amacına yönelik hiçbir teknik ölçümü yapılmamış bu malzemeler yerine, sadece bu konu için üretilmekte olan ve kullanımıyla birlikte seçimi de uzmanlık isteyen özel titreşim sönüm-leyici elemanlar kullanılmalıdır (kapa-Iı-açık çelik yaylar, kauçuk esaslı malzemeler ve özel kaideler). Burada yazılanlar karşılaşılan problemlerden sadece birkaç tanesi ve de en belirginleri. Bunlar dışında daha birçok problem ve yanlış uygulamadan kaynaklanan problemlerle firma olarak karşılaşmaktayız.

Isı yalıtım malzemelerinin seçim kri-terleriyle, ses yalıtım malzemelerinin seçim kriterleri tamamen farklıdır. Bir ısı yalıtım malzemesi için en önemli kriter ısı iletkenlik katsayısı (X) iken, akustik düzenleme ve ses yalıtımı için kullanılan malzemelerdeki en önemli özellik malzemelerin ses yutma (a) katsayıları ve ses geçiş kaybı (Rw) değerleridir.
Ses yalıtımında kullanılan ürünler için çok genel bir sınıflandırma yapılırsa;

  1. Ses Geçiş Kaybı Sağlayan Ürünler (Hava Sesi Yalıtımı)
  2. Ses Sönümleyci Ürünler (Akustik Düzenleme)
  3. Titreşim Sönümleyici Ürünler(Darbe Ses Yalıtımı)

Akustik düzenlemede kullanılan ürünlerin çalışma mantıkları doğrultusunda kesinlikle açık gözenekli malzemeler olmaları gerekmektedir. Özellikle akustik düzenlemede kullanılan düşük yoğunluklu poliüretan köpük esaslı malzemelere piramidal bir yüzey şekli verilerek ses yutucu yüzey alanı artırılmaktadır. Akustik düzenlemenin yanı sıra ses geçiş kaybı değerleri de çok iyi olan kompozit malzemeler de mevcuttur. Bu malzemeler genellikle akustik düzenlemede kullanılan malzemelerin arasına bari-yer (genelde pvc ya da kurşun) lamine edilmesiyle üretilmektedir. Yine açık gözenekli malzemeler sınıfına giren lifli malzemeler de ses yalıtımı ve akustik düzenleme amacıyla kullanılır. Bu malzemeler birkaç özel tip dışında yüzey bitiş elemanı olarak kullanılamayacağı için akustik düzenlemede fazla tercih edilmemektedirler. Ülkemizde yine fazlaca kullanılan ve özellikle kapalı gözenekli bir malzeme olan EPS (Expanded Polistren ya da Extruded Polistren XPS) kullanılarak yapılan sandviç duvar sistemlerinin de ısı yalıtımıyla birlikte ses yalıtımı yaptığı da düşünülmektedir ki bu oldukça yanlış bir düşüncedir. Çünkü kapalı gözenekli (XPS-EPS vb.) malzemeler kesinlikle akustik düzenleme amacıyla kullanılmamalıdır. Bu malzemelerin hücre yapıları bu tür uygulamalar için uygun değildir Ancak dinamik sertliği gerekli sınırlar içinde olan bazı kapalı gözenekli malzemeler (polietilen gibi), "darbe ses yalıtımı" amacıyla yüzer döşeme uygulamalarında kullanılmaktadır.

Akustik Düzenlemede Kullanılan Malzemeler

I. Piramidal Yüzeyli Poliüretan Esaslı Malzemeler:
Yukarıda da bahsedildiği gibi piramit yüzeyli akustik levhalar akustik düzenleme amacıyla kullanılır. Burada önemli olan malzemenin yüzeyi ve de yanıcıhğıdır Yukarıda bahsedilen piramidal yüzeyli akustik köpükler DİN 4102'ye göre zor alev alan Bl sınıfın-dadır.

II. Yanmaz Akustik Köpükler
(Poliüretan Esaslı)
Daha çok sinema salonları, konferans binaları, stüdyolar gibi önemli yapılarda ve klima kanallarında hacim akustiği sağlamak amacıyla kullanılan bu malzeme özellikle yangın sınıfıyla ön plana çıkmaktadır. Bu malzemeler BS 476 Part 6ya göre Class 0'dır. Ayrıca malzeme su ve yağ geçirimsizdir.

III. Melamin Köpük Esaslı
Malzemeler
Bu malzemeler yüksek ses yutuculuk-larının yanı sıra, mükemmel ısı yalıtım özellikleri, hafifliği ve uygulama kolaylığı ve de dekoratifliği sayesinde tercih edilmektedir. (BS 476 Part 6ya göre Class O'dır).

IV. Polyester Elyaf Esaslı Malzemeler
Bu malzemeler de uygulama sırasında ve uygulamadan sonra lif ve elyaf erozyonuna sebep olmayan üstün ses yutuculuk değerlerine sahip dekoratif ve estetik malzemelerdir.

V. Lifli Malzemeler
Akustik düzenleme için daha çok 50-70 kg/m' yoğunlukları kullanılan cam-yünü ve de taşyünü gibi malzemelerdir.


Bina Isı Yalıtımında Kullanılan Malzemeler

Binalarda kullanılan ısı yalıtım malzemeleri çok çeşitlidir. Malzemeler, ısı iletkenlik değerleri, dayanım sıcaklıkları, basınç dayanımları gibi fiziksel, mekanik özellikleri ve de kullanım amaçları göz önünde tutularak seçilmelidir. Binalarda ısı yalıtımı amacıyla kullanılan malzemeler ve çok genel özellikleri aşağıdadır.

I. Camyünü: Binalarda ve tesisatlarda ısı yalıtımı amacıyla kullanılan malzeme açık gözenekli ve lifli bir malzemedir. Binalarda kullanılan camyünü için ısı iletkenlik değeri 0,040 W/mK'dir.
   230 oC'ye kadar kullanılabilir. (Bakalitsiz camyünü  555  oC'ye kadar kullanılabilir.)

II. Taşyünü: Binalarda ve tesisatlarda ısı yalıtımı amacıyla kullanılan malzeme camyünü gibi açık gözenekli ve lifli bir malzemedir. Binalarda kullanılan taşyünü için ısı iletkenlik değeri
     0,040 W/mK'dir. 800  oC'ye kadar kullanılabilir.

III. Genleştirilmiş Polistren (EPS): Genellikle beyaz renkli olarak üretilmekte olan levhaların binalarda kullanılan tipleri için ısı iletkenlik katsayısı 0,040 W/mK alınabilir. Malzemenin kullanım           sıcaklığı -100 ile 80  oC arasındadır. Kapalı gözenekli bir malzeme olduğu için akustik düzenlemede kullanılamaz. 

IV. Ekstruded Polistren (XPS): Binalarda ısı yalıtımı amacıyla yaygın olarak kullanılan bu malzemenin ısı iletkenlik değeri döşemelerde kullanılan tipler için 0,028 W/mK, duvarda
     kullanılan tipleri için ise 0,031 W/mK'dir. Kullanılan sıcaklığı -60 ile 75  oC arasında değişir. Kapalı gözenekli bir malzeme olduğu için akustik düzenlemede kullanılamaz.

V. Polietilen Köpük: Her iki yüzü alüminyum folyo kaplı polietilen levhalar binalarda ısı yalıtımı amacıyla çatıda, duvarda ve özellikle yerden ısıtma sistemlerinde kullanılır. Polietilen levhaların ısı
    iletkenlik değeri 0,040 W/mK. 

VI. Poliüretan Köpük: Genellikle levha halinde bulunmakla beraber, püskürtme metoduyla da uygulanmaktadır. Poliüretan sert köpük levhalar için ısı iletkenlik değeri 0,023 W/mK olarak
     verilmektedir. -180 ile 110 oC sıcaklık lar arasında kullanılabilir.

VII. Fenol Köpüğü: -180 ile 120  oC arasındaki sıcaklıklarda kullanılabilen bu malzemeler için 10 C'deki ısı iletkenlik değeri 0,021 ile 0,025 W/mK arasında değişmektedir.

VII. Cam Köpüğü: -260 ile 430  oC sıcaklıklar arasında kullanılabilen bu malzemelerin 10 C sıcaklıktaki ısı iletkenlik değeri 0,040 W/mK'dir.

Isı ve Ses Yalıtım Malzemelerinin Ses Yutma Katsayıları ve Isı İletkenlik Değerleri

Ses yutma katsayısı gürültünün frekansına, akustik düzenleme için kullanılan malzemenin kalınlık ve yoğunluğuna göre değişkenlik göstermektedir. Ancak hesaplarda 500 Hz'deki ses yutma katsayıları esas alındığı için tabloda malzemelerin 500 Hz'deki ses yutma katsayıları verilmiştir.

 

Malzeme

Yoğunluk kg/m3

Kalınlık mm

Frekans Hz

Ses Yutma Katsayıları a

Isı İletkenlik Â10 (W/mK)

0de Akustik (Piramit Yüzeyli Poliüretan Köpük)

30

70

500

0.90

0,048

NFAF Yanmaz Akustik Köpük

75

50

500

0.75

0,048

ODE lllbruck (Melamin Köpük) Tip: Akustik Panel

11

30

500

0.95

0.034

0de Noise Control Centre (Fiberglass Esaslı) Fiberform

30

50

500

0.70

0.048

0de Arkseal Püskürtme Camyünü

30

50

500

0.85

0,033

0de Taşyünü

50-70

50

500

0.86

0,04

Camyünü

28

50

500

0.88

0,04

Genleştirilmiş Polistren (EPS)

25

50

500

--

0,04

Extruded Polistren (XPS)

30-32

50

500

 

0,028

Polietilen Köpük

35

10

500

--

0,04

Rijit Poliüretan Köpük

35

30

500

--

0,023

Fenol Köpüğü (Yüksek Yoğ.)

80

30

500

--

0,023

Fenol Köpüğü (Düşük Yoğ.)

30

30

500

--

0,018

Cam Köpüğü

120

30

500

--

0,04

 

ORHAN TURAN