Header Reklam

Enerjinin Etkin Kullanımı (Bölüm-7)

05 Ağustos 2004 Dergi: Ağustos-2004
Enerjinin Etkin Kullanımı (Bölüm-7)

Elektrik Enerjisi Üretiminde Alınabilecek Önlemler

Sanayideki mahal ısıtma, aydınlatma ve mutfak hizmeleri gibi alanlarda elektrik enerjisi tüketiminin, konutlardaki tüketime benzerlik göstermesi nedeniyle ABD’ de yapılan çalışmalar konutlara yönelik ifade edilmektedir. Buna göre konutlardaki elektrik tüketiminin dağılımına bakılırsa burada ısıtma i soğutma amaçlı klima, kazan gibi cihazların çektiği yük % 44, su ısıtıcıları % 14, buzdolabı % 9, aydınlanma, yemek, diğer kullanımlar ise % 33’lük bir orana sahiptir. Bu dağılımdan önceliğin mahal ısıtmaya yani ısı kayıplarını minimum indirmeye verilmesi gerekmektedir. Elektrik tüketiminde proses dışı olan uygulamalarda alınabilecek başlıca önlemler aşağıda verilmektedir:

Kullanılacak klimaların kapasitelerinin iyi hesaplanması, split ve duvar tipi klimalardan kaçınarak merkezi sistemlere yönelme sağlanması.

Standart balastların elektronik balastlarla değiştirilmesi.

Akkor lambaların enerji tasarrufu lambaları (CFL) ile değiştirilmesi.

Kullanılmayan mekanlardaki aydınlatmanın kapatılması gerekli yerlerde otb-algılayıcı kullanılarak aydınlatmanın hareket veya sese duyarlı hale getirilmesi, yani akıllı mekanların oluşturulması.

Odalarda tüm odanın aydınlatılması yerine, kullanım amaçlı aydınlatma yapılması okuma ve çalışma için ayrı, odanın genel aydınlatması için ayrı aydınlatma çözümleri kullanılması ve aydınlatmanın seviyeli anahtarlar ile ayarlanarak ihtiyaca göre açılması.

Halojen lambalar yerine U şekilli florasan lambalar kullanılması.

Çevre aydınlatması için gereksiz ve dekoratif aydınlatma yerine işlevsel ve uzun ömürlü çözümler tercih edilmesi.

Satın alma bilincinin ilk yatırım yerine elektrik tüketimi düzeyi göz önüne alınacak şekilde değiştirilmesi.

Enerji Tasarrufunda Isı Yalıtımının Önemi

1973 senesinde baş gösteren petrol krizinin ardından, enerji fiyatları çok büyük bir artış göstermiş; bütün dünyada enerji tasarrufuna ilişkin kararlar alınmıştır. Enerji tasarrufu programları yaparak uygulayan ülkeler, bu dönemi nispeten zararsız atlatarak günümüze kadar oldukça etkin enerji tasarrufları sağlamışlardır. Ancak; Türkiye bu konuda aynı performansı gösterememiştir. Enerji kaynakları bakımından zengin olmayan Türkiye, ihtiyaç duyduğu ve tükettiği enerjinin yarısından fazlasını, dış ülkelerden büyük maliyetlerle ithal etmektedir. Yakıt fiyatları dövize bağlı olarak her geçen gün artmakta; dışarıya akan bu para, ulusal ekonomiye büyük bir sekte vurmaktadır. Enerjinin tasarrufu için alınan tedbirler; önemlerine göre sıralandığı zaman ilk sırada ısı yalıtımı, sonrasında yüksek verimli cihazların kullanımı, bunu takiben de otomasyon sistemleri gelir. Enerjide dışa bağımlılığı asgari ölçülere indirgemek, ancak ısı yalıtımı ile mümkündür. Enerji tüketiminin sektörel dağılımında, baş sırada %41’lik bir oran ile konutlar gelmektedir. Bunu %33 ile sanayi sektörü takip eder. Toplamda yaklaşık %75’i oluşturan konutlarda ve sanayide etkin ısı yalıtımı uygulamaları yapıldığı taktirde, enerjide çok büyük tasarruf sağlanacağı açıktır.

Isı yalıtımı, en genel anlamı ile, sıcak ortamlarda ısı kaybını, soğuk ortamlarda ısı kazaneını engelleyen direnç olarak tanımlanabilir. Isı yalıtımı sağlayan malzemeler, ilk olarak ısı iletkenlik katsayıları ile değerlendirilirler. Dünya literatüründe ısı iletkenlik katsayısı 0,065 W/mK’nin altında olan malzemeler ısı yalıtım malzemesi, bu sınır değerin ‘üzerinde ısı iletkenlik katsayısına sahip olan malzemeler ise yapı malzemeleri olarak kabul edilirler. Isı yalıtımının uygulama alanları yapılar, tesisat ve endüstriyel uygulamalardır. Konutlarda alınacak etkin ısı yalıtımı önlemleri ile aşağıda sıralanan faydalar sağlanabilir.

Isıtma Yakıt Tüketimi Azaltılır

Isı, yüksek sıcaklıktan düşük sıcaklığa doğru geçme ve kendini dengeleme eğilimindedir. Soğuk kış aylarında istenen iç ortam sıcalıklarına ulaşmak için yakıt tüketen ısıtma sistemleri çalıştırılmaktadır. Yalıtımı olmayan veya eksik yalıtımlı mekanlarda ısıl konfor sağlanamadığı için ısıtma sistemine daha çok iş düşmekte, dolayısıyla yakıt sarfiyatı artmaktadır. Isı yalıtımı ile ısıtma tesisatı ilk yatırım ve işletme maliyetleri düşrülmekte, enerji kaynakları bakımından fakir ve dışarıya bağımlı olan ülkemiz için enerji tasarrufu yapılmaktadır.

Yazın Soğutma Giderleri Azaltılır

Türkiye 4 Derece Gün Bölgesi’ne ayrılmıştır ve özellikle 1. Derece Gün Bölgesi’ndeki şehirlerimizde yaz aylarında dış sıcaklıklar 40-45 °C’lere ulaşmaktadır. Bu şehirlerde ısı yalıtımının faydası, kışın yapılan ısıtma giderlerinden ziyade yazın yapılan soğutma giderlerinde görülmektedir. Bilindiği gibi soğutma işlemi, ısıtma işlemine kıyasla, ortalama 3-6 kat daha fazla maliyete sahiptir. Dış sıcaklığın, iç sıcaklıktan fazla olduğu mekanda yeterli yalıtım yapılırsa, dışarıdan içeriye ısı geçişi azaltılır. Dolayısıyla soğutma sisteminin minimum seviyelerde çalıştırılması sağlanarak enerji tasarrufu yapılır.

Isıl Konfor Sağlanır

Isıtılan bir iç mekanda sıcak hava, prensip olarak soğuk bölümlere doğru hareket etmektedir. Yalıtımsız veya eksik yalıtımlı bir mekanın, yukarıda da belirtildiği gibi yüzey sıcaklıklarıdüşük olmaktadır. Sıcak hava soğuk yüzeylere, pencerelere doğru hareket eder. Bu hareket sebebiyle mekan içerisinde bir hava akımı oluşur. Hava akımı konfor şartları açısından istenmeyen bir durumdur ve çözümü ısı yalıtımı yaparak duvar iç yüzey sıcaklığını artırmaktır. Bu sayede, konfor koşullarını sağlamak çok daha kolay olacaktır.

Çevre Kirliliği Azaltılır

Günümüzde, gelişmiş ülkelerde ısı yalıtım malzemesi kalınlıkları yurdumuzda kullanılan yalıtım kalınlıklannın kat katüzerindedir. Örnek vemek gerekirse; İsveç, Finlandiya, fransa ve gibi ülkelerde çatılarda yalıtım kalınlığı ortalaması 25 cm’nin üzerindedir. Yurdumuzda ise 5 cm’nin  altındadır. Gelişmiş ülkelerde ısı yalıtım malzemesi kalınlıkları, en katı ısı yalıtımı normlarını fazlasıyla karşılayacak düzeydedir, ancak zararlı emisyonları sınırlandırarak sera etkisi ve beraberinde ortaya çıkan global ısınma, çevre kirliliği gibi gelecek nesilleri etkileyecek olumsuzlukların önüne geçebilmek amacıyla maksimum enerji verimli konut ve sanayi tesisleri inşa etmekte veya bu doğrultuda eski yapı ve tesislerini yenilemektedirler. Isı yalıtımı, doğru yapılmış bir mekan için belirlenmiş ısıtma sistemi, yalıtımsız veya eksik yalıtılmış bir binaya göre daha düşük kapasitededir ve kış aylarındaki yakıt sarfiyatı daha düşüktür. Bu da ısıtma sisteminden havaya verilen CO2, S02 miktarının azalması anlamına gelmektedir. Bu olay şehir veya bölge ölçeğinde düşünülürse, ısı yalıtımının hava kirliliğindeki azaltıcı etkisi gerçek anlamda fark edilir. Yapılarda ısı kayıpları duvar, döşeme, çatı gibi bina kabuğundan ve baca, pencere, kapı gibi yapı elemanların- dan’ gerçekleşmektedir. Yapılardaki ısı yalıtımı uygulaması yapılacak yerler ise şöyle sınıflandırılabilir:

Dış Duvarlarda;

Dış yüzeyden, iç yüzeyden. Sandviç duvarlar.

Çatılarda; Eğimli çatılar

Teras Çatılar Döşemelerde; Toprağa oturan döşemeler, döşemeden ısıtmalı sistemler, düşük sıcalıklı ortam, bitişik döşemeler, çıkmalar.

Yapılarda kullanılan başlıca yalıtım malzemeleri ise aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Sert plastik köpükler, (Extrüded Polistren (XPS), Expanded Polistren, Poliüretan) Mineral lifli malzemeler (camyünü, taşyünü).

Endüstriyel Uygulamalarda ve Tesisatta Isı Yalıtımı

İçerisinden çeşitli akışkan geçen borular, vana ve armatürlerin yanı sıra, tankların ve havalandırma-klima kanallarının da uygun yalıtım malzemeleri ile yalıtılmaları gerekmektedir. Isı yalıtımının faydalarından maksimum yararlanabilmek için hangi yalıtım malzemesini nerede ve hangi kalınlıkta kullanmak gerektiği çok iyi analiz edilmelidir. Tesisatta ısı yalıtımı; sıcak hatlarda ısı kayıplarını, soğuk hatlarda ısı kazancını önlemek için yapılır. Tesisatta kullanılan başlıca yalıtım malzemeleri ise aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Yumuşak köpükler (Flex malzemeler: Elastomerik Kauçuk Köpüğü, Polietilen Köpük)

Mineral lifli malzemeler (Camyünü, taşyünü, seramikyünü)

 

Orhan Turan ode@ode.com.tr


Etiketler


Slider Altına