Header Reklam

Yurdumuzda Üretilen Ticari Tip Soğutucularda Karşılaşılan Tasarım Hataları

05 Ekim 1993 Dergi: Ekim-1993

Yurdumuzda ticari tip soğutucu üreten küçüklü büyüklü yüzlerce firma mevcuttur. Özellikle küçük ölçekli üreticilerin yaptıkları mamuller, mühendislik hesaplarından uzak, sadece tecrübeye dayalı bir tasarımla gerçekleşmektedir.

Ayrıca ticari tip soğutucular için herhangi bir standardın bulunmayışı bu mamullerdeki asgari kalite seviyesinin çok düşmesine neden olmaktadır.

Ticari tip soğutucularda karşılaştığımız tasarım hatalarını kabin ve soğutma sistemi olarak iki grupta toplamak mümkündür:

1. KABİN TASARIM HATALARI

- Kabinlerin imalatında fırınlanmış beyaz çam ve gürgen gibi ahşap malzemeler kullanılması gerekirken kavak gibi ucuz malzemeler kullanılmakta, dolayısıyla kabin nemden etkilenerek çürümektedir.

-  Kabinlerin çeşitli kısımlarına konulan mermer, seramik gibi malzemeler ısı yalıtımını kötüleştirmektedir.Temizlik ve estetik yönünden bu malzemeler kullanılsa bile alt kısımlarına ayrı izolasyon tabakası konulmalıdır.

- Kabinin cam kısımları tek camlı yapılmakta; bu durum ısı kaybını artırmaktadır. Halbuki çift cam yapılarak bu yüzeylerdeki ısı kaybı % 60 azaltılabilir. Ancak bu camlar arasındaki terlemenin önlenebilmesi için kalsiyumklorit kullanılmalı, camların birleşme yerleri silikon vb. malzemelerle sızdırmaz hale getirilmelidir.

-  Kabinlerin iç kısımlarında galvanizli saç levhalar kullanılmaktadır. Ancak özellikle tabandaki saçların ek yerleri nemden ve asitli, tuzlu sulardan etkilenmekte ve kısa zamanda çürümektedir. Bunu önlemek için iç yüzeylerde alüminyum levhalar, taban yüzeyinde paslanmaz çelik levhalar kullanılmalı ve ek yerlerinin sızdırmazlığı sağlanmalıdır.

-  Kabinlerin taban kısımlarında yoğuşum sularının ve diğer kirletici maddelerin kolay temizlenebilmesi için drenaj deliği yapılmalı, bu delikler normal çalışma durumunda bir tapa ile kapatılmalıdır.

- Kabindeki soğutucu serpantinlerin alt kısımlarına yoğuşum sularının toplanması için kaplar konulmalıdır.

- Kabinlerin ısı yalıtımında mümkünse poliüretan kullanılmalı; ancak bu maddenin eldesi esnasındaki ani genişlemenin önüne geçilemiyorsa bu malzeme yerine cam yünü veya polistren sert köpük kullanılmalıdır. Ancak   bu    durumda   bu   malzemelerin     çok    ölçülü     kesilmesi ve    yerleştirilmesi,   ek   yerlerinin de   sızdırmaz    olması    gerekmektedir.

- Kabinlerin dış görünüş zerafetine gösterilen hassasiyet; kabinin izolasyonuna ve iç yüzeylerine de gösterilmelidir.

2. SOĞUTMA SİSTEMİ HATALARI

- Ticari tip soğutucuların evapora-tör sıcaklıkları yanlış kılcal boru seçimi nedeniyle -20°C civarında olmakta, dolayısıyla ortam ile evaporatör arasındaki sıcaklık farkı çok büyümekte ve bu durum evaporatör yüzeylerinde aşırı karlanmaya neden olmaktadır. Halbuki ideal bir soğutma için ortam ile evaporatör yüzeyi arasındaki sıcaklık farkının 10°C'yi geçmemesi gereklidir.

- Vitrin tipi dolaplarda genellikle askı tipi lamelli evaporatörler kullanılmakta olup bu evaporatörler tabii ki   soğutmalı olduğu için kabin içindeki sıcaklık dağılımı düzensiz olmakta ve yine aşırı karlanmaya neden olmaktadır. Bu durumu önlemek için fanlı (ünit) evaporatörlerin kullanılması gerekmektedir. Ancak bu mümkün değilse; tabii soğutmalı serpantine küçük bir fan ilavesi de yapılabilir.

- Hava soğutmalı kondenserin kabindeki havalandırma pancurunun serpantinin karşısında olması gerekirken çoğunlukla görüntüyü bozmaması için yan yüzeyde açılan deliklerle sağlanmaya  çalışılmakta, böylece yaz aylarında yoğuşma problemleri ortaya çıkmaktadır.

- Yine kompresör ve kondenser grupları kirlendiği farkedilmeyecek ve temizlenmesi çok zor olacak şekilde yerleştirilmekte: dolayısıyla belli bir süre sonra lameller kir ve tozlarla dolmakta; kondenserde yetersiz yoğuşma, kompresörde de aşırı zorlanma ve ısınma ortaya çıkmaktadır.

- Ticari kabinlerde, genellikle ucuz olduğu için, sabit basınç üşmesi sağlayan kılcal borular kullanılmakta, buna bağlı olarak evaporatör yüzey sıcaklığı sabit kalmaktadır.

Halbuki kılcal boru yerine otomatik genleşme valfleri kullanıldığı takdirde soğutma yükü ve evaporatör yüzey sıcaklığı değiştirilebilmektedir.

-   Evaporatörlerin kompresörden aşağıda bulunduğu durumlarda (kasap dolapları vb.) evaporatör çıkışına yağ cebi yapılmamakta, bundan dolayı kompresör karter yağı evaporatörde birikmektedir.

- Çok evaporatörlü kabinlerde evaporatörler birbirine seri olarak bağlanmakta, sondaki serpantilerde yeterince soğutma olmamakta veya karlanmanın bu serpantinlere gelebilmesi için çok zaman geçmekte, dolayısıyla kompresör aşırı yüklenmektedir. Evaporatörler seri değil de paralel olarak bağlanırsa hem soğutma kapasitesi artar hem de kompresör daha uzun ömürlü olur.

- Derin dondurucu kabin ve dolaplarda defrost sistemi yapılmamakta, bunun sonucu olarak evaporatördeki karlanmanın giderilmesi için çok uzun süre beklenmekte, bu da muhafaza edilen ürünler yönünden sakıncalı olmaktadır.

- Kompresör servis borusunun ucuna çoğunlukla körtapa takılmakta bu da gaz şarjı esnasında gaz kaçaklarına neden olmaktadır. Halbuki servis borusunun ucuna iğneli tip servis valfi takılırsa hem servis işlemleri kolaylaşır hem de gaz israfı önlenmiş olur.

- Sıvı hatlarına gazın akış durumunu kontrol etmek için gözetleme camı ve nem göstergesi takılmamaktadır. Böylece kompresör valflerindeki tıkanma, pompalama arızası ve gazın nem durumu anlaşılamamaktadır.

- Soğutma devresinin montajında basınç testi, derin vakumlama ve üçlü vakumlama prosedürlerine uyulmamakta ve bu durum ileride asit teşekkülü, tıkanma ve kompresör yanması gibi problemlere neden olmaktadır.

 

Öğr. Gör. Hüseyin BULGURCU