Header

Endüstriyel ve Ticari Uygulamalarda Axial Fanlar

05 Mart 1993 Dergi: Mart-1993

HVAC Heating Ventilating, Air Conditioning aplikasyonlarında klima, soğutma, ısıtma ve genel vantilasyon uygulamalarında sistemin kalbi, etkili bir fandır. Sisteminizin sağlığı seçtiğiniz fanın kalitesi ve uygunluğu ile ölçülür. Unutmayalım ki yüz milyonlarca Lira değerindeki cihazlarımız eğer fanlarının dizaynları, kaliteleri, verimleri ve montajları uygun değilse değerlerinden çok şey yitirir ve genel sistem bütününde kalitesiz damgası yer.

Öyleyse sistemimize uygun bir fanı nasıl seçmeli ve nasıl monte etmeliyiz? Fanın sisteme uygunluğu hakkında akla şu sorular gelebilir :

-          Fanınız cihazınıza gerekli olan hava debisini ve basıncını sağlıyor mu? Tabii ki bu değerler tespit edilirken (Fan Test edilirken) sıcaklık, rutubet, hava basıncı gibi faktörler dikkate alınmalıdır, ihtiyacınız havanın ağırlığı bu gibi faktörlerle değişmektedir.

-          Fanınızda kullanılan malzemeler uygun mu? Örnek olarak fanın ağırlığı (Motora binen yük rulmanlanna zarar verebilir). Ömrü, Korozyona dayanıklılığı, kanatlan aerodinamik mi?

-          Ses (Gürültü), muadillerine göre kıyaslanmalı.

-          Elektrik Sarfiyatı, muadillerine göre kıyaslanmalı.

-          Kalitesine oranla fiatı hangi seviyede?

International Test Standartlarında (ISO 3966) Optimum hava 1,2 kg/m3 yoğunlukta kabul edilir ve montaj konumunun A yanı Serbest Emiş/Serbest Basış'a göre olduğu varsayılır.

Tabii ki diğer konumlarda bu test değerleri değişmektedir. Fanlar genelde Emici ve Basıcı olarak iki değişik konumda monte edilirler. Emici fanlar basıcılara nazaran % 15/20 daha düşük performanslıdır. (Resim 1)

 

 

BASICI FAN : Serbest Hava önce motor veya şafta, daha sonra fana ulaşır. Fanın dönüş yönü saat istikametidir. (Motordan bakışta) EMİCİ FAN : Serbest Hava önce Fan, daha sonra Motor veya şafta ulaşır. Dönüş yönü saat istikametinin tersidir.

ÖNEMLİ NOT : Fanınız ister EMİCİ ister BASICI olsun Fan kanatlan üzerinde bulunan ok istikametinin tersine döndürülemez. Aksi taktirde kanatlar sırtlan ile kep-çeleme yapacağından, verim düşüklüğü ve enerji kaybına yol açar. DİKKAT : Fanınızın Basma istikametine koyacağınız bir tel kafes (Grill) istenmeyen gürültüleri büyük çapta giderecektir.

Yapı İtibari ile Axial Fanlar :

Genelde hiçbir axial fan bir radyal veya santrifüj fan (Piyasa ismi ile Salyangoz) kadar yüksek basınçlara çıkamaz. Örneğin piyasada genel olarak kullanılan bir endüstrial axial fan 40 ~ 50 mmSS basınca çıkabilirken, vasat bir alçak basınç radyal fanı (marelli) 100 mmSS basınca ulaşabilir. Hatta 1000 mmSS ve daha yüksek basınçlara ulaşabilen Pnomatik fanlar vardır.

Aşağıda Değişik Axial Fan Tiplerini İnceleyelim :

Propeller (Pervane): Düşük verimlidir. Genelde düşük basınç aplikasyonlarında kullanılır. Ucuz bir konstrüksiyona sahiptir. 2 veya daha çok kanadın ufak bir rotora montajı ile imal edilir. Genelde kasetsiz kullanılır.

Tubeaxial : Propeller Fanlardan daha verimlidir ve daha yüksek statik basınçlara ulaşabilirler. Genelde 4 ile 8 kanatlı olurlar. Genelde Fan rotoru fan çapının 1/2'si kadardır. Bu tip fanlar genelde (HVAC) aplikasyonlarında ve kanallı olarak kullanılırlar.

Vaneaxial : Kanatlarının iyi dizaynı orta ve yüksek basınçlara kolayca çıkmasını temin eder, verimlidir. Bu türün en verimli fanları kanatlarının aeerodinamik yapısı doğru olarak imal edilen tiplerdir. Kanatlan sabit veya açısı ayar edilebilen tiplerdir. Genelde rotor çapları fan çapının 1/2'sinden büyüktür. Genelde HVAC aplikasyonları ile Endüstrial aplikasyonlarda kullanılırlar. Bazı durumlarda Santrifüj fanlardan daha kullanışlı yapıdadırlar.

Özel Dizayn Axial Fanlar : Genelde bu türe düşük basınçlı, ancak yüksek debili Yonca tip fanlar girer.

Fanınızdan maksimum performansı almak için Resim'deki montaj mesafelerine uymalısınız. (Resim 2)

FANINIZDAN AZAMİ PERFORMANSI ALMAK İÇİN AŞAĞIDAKİ MESAFELER TAVSİYE EDİLMEKTEDİR:

 

A. Timurhan GÜÇ

1962 İstanbul doğumludur. Kartal Endüstri Meslek Lisesi mezunu. 1980-81 yılları arasında iki yıl Louisiana, Southern University- Makina Mühendisliği bölümüne devam etti. 1985 yılından beri Emak Soğutma San. Ltd. Şti'de çalışmaktadır. Son iki yıldır Genel Müdürlüğü üstlenmiştir. Evli ve bir oğlu var.


Etiketler