Sismik Sınırlayıcı Nedir ve Montajı Nasıl Yapılır?

14 Ekim 2020 Dergi:

Depremlerin tahmin edilemez doğaları sebebi ile meydana gelmelerinden önce can kaybını engelleme temelli önlemlerin mutlaka alınması gerektiğini her ne kadar biliyor olsak da tekrar tekrar hatırlatmakta fayda var. Yaşam mahallerimiz içerisinde bireysel olarak almamız gereken önlemlerin yanı sıra, asıl bu alacağımız önlemlerin işe yarar hale gelebilmesi için, yapıların ve yapıların içerisinde yer alan yapısal-olmayan elemanların depreme karşı önlemlerinin alınması gerekmektedir. Yapı, deprem esnasında can kaybına neden olabilecek bir hasara sebep olmamalı ve sonrasında da işlevselliğini korumalı. Bunun için içerisinde yer alan tesisatın ve tesisat bileşenlerinin de mutlaka depreme karşı tedbirinin alınması gerekmekte. Buradaki en önemli yaklaşım, can güvenliğini sağlamak ve olası hasarları minimum düzeyde indirgemektir.

Bu sebeple, işin temelinden itibaren ele alınıp deprem meydana geldikten sonra da tesisat ekipmanlarının, hava kanalları ve borular ile elektrik tavalarının, bara ve aydınlatma armatürleri ile sulu yangın söndürme gibi tesisat birimlerinde herhangi bir değişiklik ya da onarım yapılmasına gereksinim duyulmadan tesisatın fonksiyonlarına devam edebilmesini güvence altına almak amaçlanmalıdır.

Yapının damarları diyebileceğimiz tesisat ve bileşenleri birçok kola ayrılmaktadır. Bu nedenle bu çeşitliliğe paralel olarak, çoğu bileşen özelinde, birçok sismik koruma tedbiri mevcuttur. Bu bileşenleri tavana asılı ve döşeme üzerine oturanlar olarak iki ana grupta ele alırsak, döşemeye oturanlara; klima santralleri, soğutma grupları, pompalar, soğutma kuleleri, jeneratörler ve ısıtma kazanları gibi ana ekipman gruplarını örneklendirebiliriz. Bu tip ekipmanların sismik korumasına yönelik en temel ve yaygın olarak kullanılan sismik koruma tedbiri, deprem sırasında ötelenmelerini ve devrilmelerini engelleyici rolünü üstlenen çelikten veya özel dökümden malzemelerinden mamul sismik sınırlayıcılardır.

Sismik sınırlayıcılar, döşemeye oturan ekipmanların yatay ve düşey eksendeki hareketlerini sınırlayarak ötelenme ve devrilme risklerini bertaraf etmek için tasarlanıp üretilirler. Özellikle şasesine cıvata veya kaynak ile sabit bağlantı yapılamayan ekipmanlar için çok idealdirler. Dübel veya kaynakla ilave çelik alt plaka kullanılarak kaynakla birlikte de montaja uygundurlar. 

Sismik sınırlayıcıların montajında dikkat edilmesi gereken birçok husustan en önemlisi, uygun ürün seçimidir. Uygun ürün seçilmediği taktirde, teorik olarak almış olduğunuz önlem, olası bir depremde görevini yerine getiremeyebilir. Ürün kapasitesinin yetersizliği ve/veya ekipman çevresine doğru konumlandırılmamış olması, ekipman şasisinin geometrisine uygun olmayan ürünlerin tercihi gibi birçok etmen, size bir fayda sağlamayıp sadece maddi anlamda kayba sebep olacaktır. Depremin hataya yer vermemesi nedeniyle, yapılan mühendislik hesapları sonucunda sizi doğru ürün seçimlerine yönlendirmesi ve bu seçim kriterlerine haiz ürünlere erişebiliyor olmanız gerekmektedir. Bu nedenle, deprem tedbiri için bu iki kritere dikkat etmek, sizi olası bir faciadan kurtaracaktır. İşi, deprem mühendisliğinde ehil olan profesyonellere teslim etmek ve mühendislik sonucu tercih etmeniz gereken ürünlerin uluslararası bağımsız kuruluşlar tarafından onay görmüş, sertifikalı olmaları son derece önemlidir.

Olası bir depremde ekipmana tesir edecek deprem yükü, ekipmanın ağırlığına bağlı olarak değişkenlik gösterecektir. Bu sebeple sismik sınırlayıcıların yeterli adette ve bu adede bağlı uygun kapasitelerde seçilmeleri gerekir. Aksi taktirde yapılan çalışmaların boşa gitmesi kaçınılmaz olacaktır. Bu nedenle hesaplamaların ve ürün seçimlerinin titizlikle ve doğru yapıldığından ve doğru ürünler seçildiğinden emin olunmalıdır.

ACREFINE markalı sismik sınırlayıcı ürünler, uluslararası kuruluşlarca onay almış, bağımsız ve akredite laboratuvarlardan test sertifikalı güvenilir ürünlerdir. Sektörde uzun yıllardır tercih ediliyor olmaları bu güvenin bariz bir göstergesi niteliğindedir. Korozyona karşı yüksek dirençli kaplamaya sahip sismik sınırlayıcılar hem çevre dostudur hem de uygun fiyatlı kaliteli yapıları ile cebinizin dostudur. Sismik sınırlayıcı montajının, öncelikli olarak ürün montaj talimatnamesi dikkate alınarak yapılması gerekmektedir. Temel kurallar göz önünde bulundurulduğunda; şayet ürün 2 parçadan oluşuyorsa, birinin mutlaka ekipman şasisine, diğerinin de ekipmanın oturmuş olduğu yüzey (döşeme, kaide ve benzeri) üzerine konumlanması gerekecektir.

Bu aşamada sismik mühendislik hesapları kontrol edilerek, kaç adet sınırlayıcının, ekipmanın hangi bölgelerine konumlanacağı tespit edilmeli ve bu noktaların işaretlemeleri yapılmalıdır. Her parçanın konum tespiti yapıldıktan sonra sınırlayıcıların üzerinde bulunan sabitleme deliklerinden de şasiye ve oturma yüzeyine işaretleme yapılmalıdır.

Son aşama olarak mühendislik hesapları ile tespit edilen uygun sabitleme elemanlarının (dübel, cıvata ve benzeri) kullanımı için uygun deliklerin açılması gerekmektedir. Sonrasında da sabitleme elemanlarının bağlanması ile montaj işleminin sonuçlanması sağlanmalıdır.

Montajın nasıl gerçekleştirildiğine dair daha kapsamlı ve açıklayıcı içeriğe aşağıdaki videoyu izleyerek ulaşabilirsiniz.

Bunun gibi daha birçok sismik koruma ve titreşim yalıtımı ürün tanıtım ve montaj videolarını kaçırmamak için, Acrefine YouTube kanalına abone olmayı unutmayın.