Slider Altına

Evrenin Enerjisi Sabit, Entropisi Maksimuma Koşuyor

08 Mayıs 2019 Dergi: Haziran-2019

İTÜDER’in (İstanbul Teknik Üniversitesi Öğretim Üyeleri Derneği) Seminer Dizisinin Dördüncüsü, 3 Mayıs 2019 Cuma günü, İTÜ Makine Fakültesi Gümüşsuyu Kampüsü Mavi Salon’da yapıldı.

Prof.Dr.Seyhan Uygur Onbaşıoğlu’nun “Zaman İçinde Termodinamik / Termodinamik İçinde Zaman” Seminerinde, İkinci Yasa, Mühendislik Yaklaşımı’nın ötesinde, temelindeki “zaman” kavramının etkisi açısından değerlendirildi. Onbaşıoğlu sunumuna, hayatın özünü açıklayan termodinamik ve zamanın, insanlık tarihindeki etkileşimli gelişimini; saatin icadı ve gelişim sürecini özetleyerek başladı. Lewis Mumford’un “Modern endüstriyel çağın kilit noktası, buhar makinası değil saattir” sözünü anımsattıktan sonra, buhar makinasının gelişim sürecinde önemli kilometre taşları sayılabilecek kişiler ve olgular üzerinde durdu.

Prof. Dr. Onbaşıoğlu, termodinamik ve zaman ilişkisi hakkında özetle şunları söyledi: “Termodinamik, insan aklının anlayış ve kavram değişikliklerinin yolculuğudur. 1798’de Benjamin Thompson’un Kraliyet Bilimler Akademisi’ne, ‘ısının işe eşdeğerliliği’ konusunda sunmuş olduğu makale ile başlayan, 20 yüzyılın şafağında doruğa ulaşan bu yolculuk, biyoloji, genetik, evrenbilim ve kuantum fiziği alanlarında alınan yollarla birlikte, kabuk değiştirmeyi sürdürmektedir. Termodinamikte; en verimli enerji dönüşümünü gerçekleştirme biçimindeki mühendislik amacından, termodinamik dengede olmama durumundan kaynaklanan dissipatif yapılara ve evrenin oluşumuna kadar geniş bir ölçekte karşılaşılan “zaman” kavramı; bu alanın en fazla konuşulan konusu olan ‘İkinci Yasa’ ile iç içedir. Bu nedenle, Termodinamiğin serüveni, zaman algısının psikiyatride (Freud/Psikoanalize Giriş, 1915-17), felsefede (Heidegger/Varlık ve Zaman, 1927) ve edebiyatta (Proust/Kayıp Zamanın İzinde, 1913) da değişmesi üzerinde etkili olmuştur. Yirminci yüzyılın şafağından hemen önce, Termodinamik ile açılan çığır (Maxwell, Gibbs, Boltzman, …), yirminci yüzyıl boyunca bakış açısını değiştirirken; yirminci birinci yüzyılda, teorik fizikteki gelişmelerin İkinci Yasa’yı sorgulayabileceği tartışılmaya başlanmıştır. Biz bu sunumda, İkinci Yasa’yı, mühendislik yaklaşımının ötesinde, temelindeki ‘zaman’ kavramının etkisi açısından ele alıyoruz.”

Sadi Carnot, Benjamin Thompson, Thomas Young, Faraday, Clausius, Kelvin, James Clerk Maxwell, Arthur Stanley Eddington, Ilya Prigogine’den Sean Carroll, Stephan Hawking ve Thomas Hertog’a zaman, evren, düzensizlik, dönüşüm kavramları üzerinde bir vizyon turu olarak ifade edilebilecek seminer, Lucretius’un “Evrenin Yapısı” şiirinden bir bölüm ile tamamladı:

“Olmuş olanın oluşanın ve olacak olanın

Demek kimse algılayamaz zamanı varlıkların

Devinimden ve durağanlığından ayrı tutunca

Sunumu izlemek için: https://youtu.be/iQdNnqJPu2U



Video İçerik

Performansa Dayalı Deprem Tasarımı Yaklaşımı

Sempozyum