Denizden Petrol Temizleyen Buluş: Oleo Sünger

01 Ağu 2018

oleo sünger

Chicago Üniversitesi Argonne Ulusal Laboratuvarı’ndaki bir grup bilim insanı; denizlerin temiz kalmasına yardımcı olacak ve denize petrol sızmasını kontrol altına alacak bir malzeme olan ‘Oleo Süngeri’ni geliştirdi. Oleo Süngeri, iç yüzeyleri sudan petrolü çekebilen oleofilik moleküllerle kaplı bir poliüretan köpükten imal edildi. Oleo Sünger, sudan kolayca yağı emebilme ve sıkılıp boşaltılarak, tekrar kullanılabilme, hatta bazı durumlarda dökülen petrolü bile geri kazandırabilme özelliğine sahip. Suya dağılmış petrol ve yağları yalnızca su yüzeyinden değil, suların yüzey altından da olmak üzere tüm su sütunundan çekebilmekte.

Süngerin ortak yaratıcısı ve Argonne’un Nanoölçek Malzemeler Merkezi’nde çalışan bir bilim insanı olan Seth Darling, bir basın açıklamasında malzemenin son derece dayanıklı olduğunu, yüzlerce test yapıldığını, malzemenin doyuma ulaştığında her seferinde sıkıştırılıp geri boşaltıldığını ve henüz hiç parçalandığının  görülmediğini  dile getirdi.

Bilim insanları, bu malzemenin geliştirilmesi aşamasında işe mobilya yastıklarından ev izolasyonuna kadar her alanda yaygın olarak kullanılan poliüretan köpükle başladılar. Çünkü bu köpüğün, petrolü yakalamak amacıyla geniş yüzey alanı oluşturabilecek çok sayıda girinti ve çıkıntısı vardı. Argonne araştırmacılarına göre asıl zorlu kısım süngerin iç yüzeylerine yağ seven oleofilik moleküllerini yapıştırmanın bir yolunu bulmaktı. Köpüğün özellikle petrolü çekebilmesi için yeni bir yüzey kimyası oluşturmak gerekiyordu. Ne var ki, Darling ve arkadaşı Argonne kimyageri Jeff Elam daha önce karmaşık nanoyapılardaki sert metal oksit atomlarını infüze etmek için kullanılabilen Sıralı Sızma Sentezi (SIS) tekniğini geliştirmişti. Oleo yaratıcıları, bu tekniği, süngerin iç kısmında oleofilik moleküllerin yapışabileceği bir astar geliştirmek için kullandı. Bu astar yardımı ile yağ emici moleküller kolayca süngerin yüzeyine yapıştırılabildi. Sonuç kendi ağırlığının 90 katına kadar yağı absorbe edebilen bir sünger oldu.

Ohmsett olarak adlandırılan New Jersey’deki dev deniz suyu tankında defalarca yapılan testlerde, Oleo Sünger, hem su altındaki hem de su yüzeyindeki dizel ve ham petrolü başarıyla topladı. Argonne Teknoloji Geliştirme ve Pazarlama Bölümü’nde İş Geliştirme Müdürü John Harvey, Oleo Süngerinin, sadece petrol sızıntısı kazalarında değil, gemi trafiği yüzünden dizel ve petrole bulanan limanları temizlemek için rutin olarak da kullanılabileceğini düşünüyor. Elam, Darling ve ekibin geri kalan kısmı şu an bu teknolojiyi geliştirmeye devam ediyor. Ekip ayrıca malzemeyi ticarileştirmek için de aktif bir şekilde çalışıyor. Teknolojiyi lisanslamak veya laboratuvarda daha ileri düzeyde kalkınma sağlamak konusunda işbirliği yapmak isteyenlere çağrıda bulunuyor. Wall Street gazetesine göre sünger beş yıldan daha kısa bir sürede kullanıma hazır olabilecek.

Petrol sızıntıları deniz yaşamı için gerçekten  yıkıcı ve genellikle temizlenmesi zorlayıcıdır. Bu çevre felaketine karşı çözüm olarak kullanılan geleneksel petrol temizleme yöntemlerinde ise birçok sıkıntı ve eksiklik bulunuyor… Denize dökülen yağın dağılımı; yüzen bariyerler yardımı ile yavaşlatabilir ve sıyırıcılar; yağı suyun yüzeyinden çıkarabilir… Ancak su yüzeyinin altındaki yağın ayrılması daha bir titizlik ister, hatta bazen kimyasalların kullanılmasını bile gerektirebilir. Klasik emici malzemeler, yağı emebilir ancak bir kere doymuş olduktan sonra atılmaları gerekir. Öte yandan Oleo Süngerleri tekrar kullanım özelliği ile bu çevre sorununa daha da çevreci bir çözüm oluşturmuş gibi görünüyor.

oleo sünger