Header Reklam

Corona Virüsünün Yayılmasında Çok Katlı Binalarda Atıksu Sistemi Sorgulanıyor

09 Mart 2020 Dergi: Nisan-2020

Hong Kong’da sağlık yetkilileri, COVID-19 corona virüsünün son vakalarında, bazı çok katlı binalardaki sıhhi tesisat sistemlerinin enfeksiyon sürecinde rol oynadığını belirledi. Mevcut sınırlı bilgilere dayanarak, virüsün çok katlı binada ayrı apartman daireleri arasında yayılmasına sebep olacak iletim kanalları bulduğunu söylemek mümkündür. 

Bunun nasıl olduğunu anlamak için, atıksu sistemlerinin yüksek binalarda nasıl çalıştığı hakkında bazı temel bilgilere sahip olmak ve 2003 yılının SARS salgınına yeniden göz atmak önemlidir, zira iki vaka arasındaki paralellikler dikkat çekicidir. Aslında, SARS virüsü de corona virüs yapısına benzerdir, bu nedenle COVID-19’un sıhhi tesisat sistemlerine yayılma potansiyeline sahip olması şaşırtıcı değildir.

Yüksek binalarda sıhhi tesisat tasarımının farklı zorlukları var
Yüksek binalarda tuvaletlerin sifonu çekildiğinde, dışkı ve atıksu “drenaj bacası” adı verilen dikey bir atıksu borusuna boşaltılır. Atıksu bacadan inerken boru içinde basınç değişiklikleri olur. Bacadan aşağı akan atıksu, önündeki havayı aşağı doğru iterek, arkasındaki havayı sürükleyerek drenaj sistemi içinde pozitif ve negatif basınçlar oluşturur. Bu basınçlar, sifon kapanının contalarını etkileyerek suyun, kapandan uzaklaşmasına ya da kapan dışına taşmasına neden olabilir. Baca içinde aşırı basınç değişimlerinden kaçınmak için “Havalandırma Bacası” olarak adlandırılan ve genellikle drenaj bacasına paralel olarak çalışan ikinci bir dikey boru ile her beş katta bir baca içine hava verilir. Böylece; kapan contalarının, zarar görerek, kirlenmiş hava ve aerosollerin diğer katlardaki dairelere girmesine neden olmasının önüne geçilir. 

2003 yılında, SARS salgını sırasında, Çin ve diğer birçok Asya ülkesinin ulusal inşaat yönetmeliklerindeki kat drenajlarında, kirli hava ve atıksu aerosollerinin alt katlardaki dairelere girmesine sebep olan kuru sifon kapanı sorunu saptanmıştı. SARS salgınının nedenleri ve doğru sıhhi tesisat uygulamalarındaki sağlık ve güvenlik sağlayan teknik çözümlerle ilgili ayrıntılı bilgi, Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Sıhhi Tesisat Konseyi tarafından yapılan ortak yayında (The Health Aspects of Plumbing) bulunabilir.
Ne yazık ki, Hong Kong’daki mevcut corona virüs salgını ile tarih kendini tekrar ediyor gibi görünüyor. Associated Press’e göre, 2016 Hong Kong Konut Dairesi’nde yapılan mevzuat değişikliği ile belirli bazı çok katlı apartmanlardaki kiracıların, banyolarındaki boru tasarımını, yetkili bir sıhhi tesisat görevlisi tarafından denetlenmeksizin, değiştirmelerine izin verilmesi COVID-19’un yayılmasında etkili olmuş olabilir. 

Bir apartman dairesindeki hava bacasının banyo ile bağlantısı, göründüğü kadarıyla daire sakini tarafından kesildiği için; kirli hava, özellikle banyo fanı çalıştığında daire içine girmekteydi. Sağlık görevlileri bu sorunun farkına vardığında, bina tahliye edildi ve hastalığın bina sakinleri arasında daha fazla yayılmasının önüne geçildi.

COVID-19 corona virüsü ABD’deki yüksek binalarda benzer şekilde yayılabilir mi?
Teorik olarak cevap evet, ama uygulamada bu, olası görünmüyor. Zira, ABD’de mevcut tesisat kodları nedeniyle, bir binanın su, atıksu veya havalandırma sistemindeki herhangi bir değişiklik, yetkili bir uzman tarafından yapılmalıdır ve resmi bir görevli tarafından denetlenmelidir. Ayrıca, atıksu ve havalandırma bacaları, yüksek binalarda, genellikle, duvarların içine yerleştirildiği için konut sakinlerinin borulara kolayca erişip tehlikeli durumlar oluşturmaları olasılığı azdır.
Hong Kong’daki SARS ve mevcut COVID-19 korona virüsü salgınları, bina sakinlerini hastalıktan korumak için uygun sıhhi tesisat tasarımı ve uygulamasının önemini ve vasıfsız kişilerin bina su sistemlerinde yapacakları değişikliklerle oluşabilecek vahim problemleri göstermektedir.
“Sıhhi Tesisatçı Ulusun Sıhhatini Korur” aksiyomu bir slogandan çok daha fazlasıdır. Bina sıhhi tesisat sistemlerindeki yanlış uygulamalar çok önemli can ve mal kaybına sebep olabilir.

*Kaynak: Pete DeMarco, Ontario CA (ABD) merkezli, Uluslararası Sıhhi Tesisat ve Mekanik Yetkililer Birliği (IAPMO) Lobisi ve Araştırma Grubu Başkan Yardımcısıdır. pete.demarco@iapmo.org