Header Reklam
Header Reklam

Eko-kapitalizm, gerçekten de yeşil mi?

15 Ocak 2024 Dergi: Ocak-2024
Eko-kapitalizm, gerçekten de yeşil mi?

Yeşil-kapitalizm veya Eko-Kapitalizm; “kapitalizm” ile çağımızın dile pelesenk nakaratı “sürdürülebilirliği” harmanlayarak, “sorumlu kapitalizm” olarak adlandırılabilecek bir şeyi, doğal kaynakların da sermaye olarak kabul edildiği ve böylelikle kârların bir kısmının çevrenin korunmasına ve sürdürülebilirliğe bağlı olduğu bir serbest piyasa ekonomisi kuramını ifade ediyor.

Aslında yeni bir kuram gibi görünse de para ve büyüme hâlâ kapitalist yaklaşımı yönlendiriyor, ancak şirketler "yeşil" olmak ya da en azından öyle algılanmak istiyor.

Bir yandan atık ve kirliliği azaltmaya yardımcı olan "yeşil" teknolojiler yaygınlaşıyor, buna rağmen, aşırı üretim ve aşırı tüketim ekonomik büyüme adına durmaksızın ilerlemeye devam ediyor. Bu durum giderek artan bir tepkiye, eleştirilere ve çevresel düzenlemelerin gerçek amaçlarının ve toplum için gerçekten faydalı olup olmadıklarının sorgulanmasına yol açıyor. Üreticiler emisyonların azaltılması gibi yeşil girişimleri benimserken, üretim ve tüketimdeki büyümenin devam etmesi, bu girişimlerin iklim değişikliği gibi küresel sorunlarla mücadele etmek için yeterli olmadıkları açıkça görülüyor.

Kapitalizmin sorumlu ve sürdürülebilir bir versiyonu mümkün mü? 

Gelecekte de, diğer tüm toplumsal düşünceleri dışlayarak genişleme ve kâr peşinde koşmakta ısrar eden kapitalist sistem, doğası gereği irrasyonel ve sürdürülemez bir sistem olarak kalmaya devam edecek gibi görünüyor. “Yeşil-eko kapitalistler”, kapitalizmin büyüme modeli ile gezegenimizin sonlu doğasının bir arada var olabileceğine inanıyor. Ancak ulaşabileceğimiz tek sürdürülebilir gelecek, tüketimimizi azalttığımız ve tahrip ettiğimiz dünyaya yeniden yatırım yaptığımız bir gelecektir. Yeşil kapitalistlerin vaatlerine rağmen, büyüme ekonomisi ve sürdürülebilirlik bir arada var olamaz. 
Özellikle ve öncelikle ekonomik açıdan en üst %10'luk kesimin sürdürülebilirliğin; tüketimi azaltmaya ve çevresel korunuma saygıyı savunanlara katılması gerekiyor. Uzmanlar, tüm doğal ve sosyal sermayenin çıkarıldığı ve bu kapitalist ekonomilerin muhtemelen artık sürdürülebilir olmayacağı günün kaçınılmaz olarak geleceğini söylüyor. O günün ne zaman geleceğini ise zaman gösterecek.

Yeşil Kapitalizm - Sürdürülebilirlik yerine “yeşil yıkama” mı?

Kamuoyunun tutumu ise çevresel açıdan sürdürülebilir bir geleceğe doğru kayıyor. Dünyanın büyük şirketleri de halkla ilişkiler stratejilerini kendilerini çevre hareketinin öncüsü olarak gösterecek şekilde yeniden düzenliyor. Uluslararası iklim zirveleri petrol şirketleri tarafından destekleniyor, Naomi Klein ve Bill Mckibben gibi çevre liderleri Rockefeller Vakfı gibi büyük petrol bağışçılarından fon alıyor ve petrol şirketleri tüm reklam kampanyalarını parlak yeşil renkler ve sürdürülebilirlikle ilgili rahatlatıcı anahtar kelimelerle süsleyerek hakim oldukları sistemin insanlığı uçurumun kenarından kurtarabileceğine ikna etmeye çalışıyor.
Eğer ekonomiyi yeşillendirmek gerçekten amaç olsaydı, ilk adım kahverengi kapitalizme yönelik tüm doğrudan sübvansiyonları ve vergi desteklerini ortadan kaldırmak ve karbon salımının durdurulmasını zorunlu kılmak olurdu.

İhtiyaç duyulan şey, ekonomik faaliyetlerin “adil sürdürülebilirlik” temelinde farklı bir şekilde organize edilmesidir. Yeşil kapitalizm perspektifinden bakıldığında, sürekli artan üretim ve tüketimle mücadele etmek bir öncelik değildir.

Enerji maliyetlerini düşürmek, ambalaj malzemelerini iyileştirmek, nakliye mesafelerini en aza indirmek ve yeşil marka kimliği oluşturmak gibi teknolojik ve organizasyonel düzeltmeler şirket açısından verimliliği artırabilir, gerçekten de kaynak ve enerji kullanımı üzerinde önemli olumlu etkilere sahip olabilir. Ancak bu, toplam üretim ve tüketim artmaya devam ettiğinde mutlaka genel bir azalmaya yol açmaz.

Nur içinde yatsın Prof.Dr. Doğan Özgür Hocamız, “Verimlilik, enerji tasarrufu peşindeysek, önce gereksiz tüketimi engellemeli, tüketimi azaltmalıyız” derdi. İşin özü de bu...

TERMODİNAMİK