Header Reklam

'Çelik kazan ileri teknoloji ile yapıldığında mutlaka doğalgazda da kullanılabilir.'

05 Temmuz 1993 Dergi: Temmuz-1993

KBSB'nin kamuoyu açıklamasıyla gündeme gelen doğalgaza geçiş sürecinde kazan tercihleri konusunda çelik kazan-döküm kazan arasındaki farklılaşma ve üstünlüklerle ilgili olarak, sektörümüzün önde gelen temsilcileri ile görüştük.

Bu açıdan görüşmelerimizde önemli bir noktayı da ithal döküm kazanlar oluşturuyordu. Almanya'nın önemli kazan üreticisi Buderus firmasının Türkiye'deki başarılı temsilcisi Isısan A.Ş'den Mak. Müh. Serkan Köse ile görüştük. Serkan Köse'nin sorularımıza verdiği yanıtlar şöyle :

TERMODİNAMİK : Sn. Köse, doğalgaza geçiş döneminde KBSB'nin basın açıkalamasında açığa çıkan tablo açısından soruyoruz. Sizce çelik kazanlar doğalgazda dezavantajlı mıdır?

KÖSE : Çelik kazanlar doğalgazda dezavantajlıdır derken şunu söylemek lazım. Çelik kazan ileri teknoloji ile yapıldığında mutlaka doğalgazda da kullanılabilir. Örneğin Almanya'da üretilen çelik kazanların duman boruları paslanmaz çelikten yapılır. Ocak kısmı paslanmaz çelikten yapılır. Duman borularında özel bir helezon parça kullanılır, aşırı direnç oluşturmayacak şekildedir. Bu şekilde yapılan çelik kazanlar tabii ki doğalgazda rahatlıkla kullanılır. Bunun yanısıra döküm kazanların avantajları vardır. Döküm kazanlar, çelik kazanlara göre daha uzun ömürlüdür. En az 30 yıl ömürleri vardır. Çelik kazanlar için, Türkiye'de yapılan kazanlarda paslanmaz çelik kullanılmıyor. Bu yüzden 2-3 yıl gibi bir ömre sahip oluyorlar. En kötü ihtimalle 3 yıl sonra kazanın bir tarafı deliniyor. Ayrıca doğalgazda yüksek ocak sıcaklığı vardır. Bu durumda bu kazanların dağılma ömrü daha çok. Normalde kazanın içine yaylar konulmaktadır. Bu yaylar yüksek ısıdan dolayı bir müddet sonra saca yapışmaktadır. Bu da bir yoğuşmaya yol açıyor. Bu da düzensiz bir baca gazı sağladığı için, bacalarda problem yaratıyor.

Bunun dışında çelik kazanlarla döküm kazanlar arasında malzemeden gelen bir fark da var. Bir de çelik kazanın içinde ki su paslanma yapmaktadır. Bu nedenle Türkiye'de tercih edilmediğini düşünüyorum.

TERMODİNAMİK : Avrupa'da çelik kazanların döküm kazanlara oranla daha pahalı olduğu biliniyor. Türkiye'de neden döküm kazanlar pahalı ?

KÖSE : Avrupa'da yapılan çelik kazanlarda özel bir malzeme paslanmaz çelik kullanılıyor. Özel bir teknoloji ile üretiliyor. Türkiye'de hiçbir firma bunu kullanmıyor. Mesela biz ithal ettiğimiz Buderus marka döküm kazanı pazarlıyoruz. Buderus'un Almanya'da çelik kazan üretimi de var. Ve hemen hemen döküm kazanlarla aynı fiyata satılıyor. Türkiye'de doğal gazda kullanılabilecek kaliteli çelik kazan üretilmiyor. Bu yüzden daha ucuz.

TERMODİNAMİK : Döküm kazan patlamaz deniyor. Peki çelik kazanlar patlar mı?

KÖSE : Döküm kazanlar, yüksek basınca dayanıklı değildir. Patlama noktasına geldiğinde döküm kazan ayrışır. Çatlama yapar, ama infilak etmez. Fakat çelik kazanlar yüksek basınçta yapıldığı için yüksek basınçta patlama olabiliyor. Bu nedenle yüksek basınçta patlama önlemleri alınıyor. Döküm kazanda bu olay söz konusu değil.

TERMODİNAMİK : Dökme dilimli kazanlar için ileride dilim ilavesi sözkonusu olduğunda izolasyon problemi doğuyor mu?

KÖSE : Bunu da açıklayayım. Bir kazan aldığımızda bu kazanın ilk ölçüsü 1 ise, son ölçüsü 2'dir. Yüzbinle başlıyorsa kazanın serisi iki yüzbinde biter. Standardı bu. Bu seriler arasında bir kazan almışsanız, bunu 9 dilimli yapmak istiyorsak, içindeki izolasyon malzemesini ve sacını değiştirmemiz gerekiyor. Bu işlemin maliyeti ise kazan maliyetinin % 15-20'si civarındadır.

TERMODİNAMİK : KBSB'nin başlattığı bir uygulama sözkonusu. Böylece TSE ile yapılan protokol gereği KBSB kazanlara onay verecek. Bu konudaki düşünceniz nedir?

KÖSE : Bunun sonucunda çok düşük ve yetersiz koşullarda çalışan kazan üreticileri denebilir. Standartlara uygun üretim yapan firmalar var. Bunlar güçlenir ve böylelikle çelik kazanların kalitesinde de bir yükselme olur.

Kalitesiz ve standartlara uygun olmayan kazan üreten firmaların varlığı Türkiye'nin şartlarından ileri gelmektedir. Daha düşük maliyetle kazan pazarlandığı için ekonomik şartlardan dolayı bunlara rağbet edenler olabilmekledir. Ama belirli standart getirildiğinde kaliteli kazan üretimi sağlanacak ve standartlara uymayan elenecektir.

TERMODİNAMİK : Kazan kalitesi ve fiyatının dışında projelendirme, yedek parça, servis, bakım gibi gereksinimler açısından ithal kazanların olanakları nedir? KÖSE : Örneğin Buderus'un çıkardığı modelin 15 sene garantisi vardır. Ve her üretilen kazanın yedek parçasını 15 sene deposunda bulundurur. Buderus döküm kazanları ülkemizde bile 30 senedir kullanılmaktadır. Örneğin daha önce Emlak Bankası'nın getirdiği kazanlar bugün bile çalışmaktadır.

Kalitesiz ve standartlara uygun olmayan kazan üreten firmaların varlığı Türkiye'nin şartlarından ileri gelmektedir... Ama belirli standart getirildiğinde kaliteli kazan üretimi sağlanacak ve standartlara uymayan elenecektir.

TERMODİNAMİK : Buderus , %40 daha az yakıt yakar iddianızı açıklar mısınız?

KÖSE : Bizim sistemimiz %30-40 ekonomi sağlamaktadır. Bu tabii Buderus'a özgü bir sistemi ifade etmektedir.

TERMODİNAMİK : Bahsettiğiniz sistem aslında otomatik kontrol değil mi? Yani otomatik kontrol sistemi diğer kazanlara da eklenemez mi?

KÖSE: Eklenebilir.

TERMODİNAMİK : Türkiye'de sadece Demirdöküm dökme dilimli kazan üretmektedir. Aslında üretimde önemli olan, kaliteli standartlara uygun üretimdir. Bilimsel kriterler açısından baktığınızda döküm kazan çelik kazan karşısında avantajlıdır diyebilir misiniz?

KÖSE : Kaliteli üretim yapıldığı taktirde bunu diyemeyiz. Mesela Buderus'un otomatik kontrol sistemi özelliğinin dışında döküm olarak gelen bir özelliği daha var. Her döküm kazan 30-35 yıl dayanır diye birşey yoktur.

Döküm kazanda da korozyon oluyor. Döküm bir de gevrek bir malzemedir. Ve bu nedenle çeliğe karşı dezavantajlıdır. Çatlayabilir. 90°C'a çıkan su, kazana 40°C olarak dönerse bu ısı farkı döküm kazana zarar verebilir. Çelik kazanda böyle bir olay sözkonusu değildir.

Döküm kazan gevrektir. Ancak Buderus'un kazanı gevrek değildir. Elastiktir. Buderus, özel bir üretim yapıyor. Ve bu üretimi Avrupa'da başka yapan yok. Buderus'un dökümü %40 elastiktir.

TERMODİNAMİK : Yakıt tasarrufu konusuna dönersek %90 verim sözkonusuyken, olabilecek %1-2 fark var.

KÖSE : Doğru. Bu fark %1-2'dir. Fakat sistem olarak düşündüğümüzde dışarıdaki sıcaklığa göre otomatik kontrol devreye girmektedir. Düşük sıcaklıkta çalışmamaktadır. Bu nedenle yıllık yakıt maliyetlerine bakıldığında fark daha iyi görülür. Otomatik kontrol sistemi mutlaka faydalıdır; ama Buderus'un sistemi korunma, konfor, ekonomi ile komple düşünüldüğü için idealdir diyorum. Türkiye'de standartlar dışında çok fazla kazan üretilmektedir. İsimleri bilinen birkaç firma dışında standarda uygun kazan üreten yoktur. Otomatik kontrol sistemi bile yeni yeni kullanılmaya başlanmıştır. Bu sistemi ilk biz getirdik. Pahalı görülüyordu, kullanılmıyordu. Ama şu anda kullanılmakta ve büyük bir ekonomi getirmekledir.


Etiketler