Header

BARAJ, GÖL VE DERE SULARININ TERBİYESİ 2. BÖLÜM: M i KROF i LTRASYON VE TERS OSMOS İLE MODERN SU ARITMA SİSTEMİ

05 Nisan 2000 Dergi: Nisan-2000

Bu sistem ile tek bir kademede 0,1 mikron ve daha iri katıların ve bakterilerin tamamı giderilerek emniyetli bir şehir suyu elde edilebilir. Suda bulunan zararlı bazı kimyasalların giderilmesi ancak Ters Osmos cihazı ile mümkündür.

Yazıda geçen önemli sözcükler: Dezenfeksiyon, Mikrofiltrasyon,    Ozon gazı, Ters Osmos.

Geçen ay yayınlanan yazımızda (Yazının Birinci Bölümü) anlattığımız Mil-waukee (A.B.D.) olayından sonra icat edilen şehir suyu hazırlama teknikleri içinde en başarılısı ve en emniyetli olarak bakterisiz su hazırlayanı "Daldırma Tipi Mikrofiltrasyon Mambran" yöntemidir. 1997 yılında bir Kanadalı kuruluş tarafından icat edilen bu filtre elemanları üzerinde 0,1 mikrondan daha iri delik bulunmaz ve bu yüksek teknoloji sayesinde suda bulunan 0,1 mikrondan daha iri nesnelerin tamamı süzülür. Tabiatta 0,2 mikrondan daha küçük bakteri bulunmadığından dolayı, bu yeni Mikrofiltrasyon tekniği insana zararlı mikro-or-ganizmaların tamamını sudan ayırır ve böylece hiçbir kimyasal kullanılmadan dezenfeksiyon kesinlikle elde edilmiş olur.   Ayrıca, 0,1 mikronile hiçbir kimyasal madde kullanılmadan su katılardan da arındırılmış olur ve şehir suyu son derece şeffaf duruma gelir (Ref. 2). Hem hassas filtrasyon hem de çok emin bir dezenfeksiyon yapan bu teknoloji, icat edilir edilmez Milwaukee olayının paniğini yaşayan Amerikalı ve Kanadalı şehir belediyeleri tarafından kapışılır şekilde talep edilmiştir. "Daldırma Tipi Mikrofiltrasyon" ile yapılan Yüzey Suyu terbiye sistemi Şekil 2'deki şemada tarif ediliyor. Şemada görüldüğü gibi, ham su önce kaba bir filtreden geçirilerek 0,5-1 mm gibi irilikteki kaba katılardan arındırılır. Daha sonra, basit bir havuza alınan su bu havuz içine daldırılan   Mikrofiltre  grupları   tarafından 0,1 mikron seviyesine kadar süzülür. Bu teknikte mikrofiltre elemanları basınç altında değil, tersine (0,3 - 0,5 bar) vakum altında çalışırlar Bu yöntemde kullanılan enerji çok az olduğundan "Daldırma Tip Mikrofiltre" yönteminin işletme şekli çok ekonomiktir.

Ham su havuzuna gelen suyun içindeki katılar bu havuz içinde konsantre hale gelir, bu havuzdan dışarı (belli bir oranda) yapılan su deşarjı ile katılar atılmış olur.

Sürekli olarak havuz içine verilen hava kabarcıkları sayesinde sürekli hareket halinde bulunan Mikrofiltrelerin üzerinde katılar birikemez, böylece Mikrofiltrelerin sürekli olarak temizliği sağlanır. Ayrıca, mikrofiltre elemanları üzerinde üreyebilecek bakterilerin delikleri tıkamasını önlemek maksadı ile, 20 - 30 dakikada bir, filtrelenmiş su ile 3-5 saniyelik ters yıkamalar yapılır, bu ters yıkama suyu içine aktif klor dozajlanır. Bu mikrofiltre mamb-ranları klora çok dayanıklı bir malzemeden imal edilmişlerdir. Mikrofiltrasyon birimlerinin su arıtma havuzlan içine yerleşmesi Resim 3'de gösteriliyor. Belirli bir kapasitesi olan modüler mikrofiltrasyon elemanlarından yan yana konarak ve gerekli borulama yapılarak istenen debilerde Mikrofiltrasyon sistemleri kurulabilir. Bugün Kanada'da, 1200 ton/saat debide şehir suyu üreten Mikrofiltrasyon tesisi dahi bulunmaktadır.

 Yazının birinci bölümünde tarif edilen klasik su terbiye yöntemi veya burada anlatılan Mikrofiltrasyon yöntemleri yalnızca sudaki katıları arındırmaktadır. Çevre kirliliğinin yüksek olduğu yörelerde yüzey suları içinde bulunma ihtimali olan amonyak, nitrit, zirai ilaç, ve daha bir çok kimyasallar her iki arıtma sisteminde de yeterince giderilemezler. Yüzey sularından içme suyu imal edilecekse, su içindeki kimyasallardan da suyun arındırılması ve suyun mevcut yönetmelik standartlarına getirilmesi istenir. (Ref. 3) Su bir sanayi tesisinde kullanılacaksa, bu durumda bu sanayiye ve prosese uygun şartlar saptanır ve buna göre arıtma yöntemleri seçilir. Yüzey sularında bulunan bazı kimyasallar kolayca ozon gazı terbiyesi ile giderilebiliyorlar. Ozon gazı terbiyesi ile aynı zamanda kaliteli bir dezenfeksiyon da yapılabildiği için Avrupa ülkelerinde Ozon son 100 yıldır çok kullanılan bir su terbiye yöntemidir. Ozon gazı ile giderilemeyen kimyasallar Ters Osmos yöntemi ile % 98 oranında azaltılabilir. Suyu moleküllerinden arındıracak kadar hassas süzen Ters Osmos sistemi aynı zamanda çok kaliteli bir dezenfeksiyon yöntemi sayılır. Göl ve dere sularındaki katıları, kimyasalları ve bakterileri arındırmak için Ters Osmos sistemi kullanılacaksa öncelikle Ters Osmos mambranlarını katılardan ve bakterilerden koruyacak bir ön  arıtım  yapmak şarttır, aksi halde Ters Osmos cihazının mamb-ran tabir edilen hassas filtreleri çok kısa zamanda tıkanırlar. Yukarıda tarif edilen Mikrofiltrasyon Ters Osmos öncesi kullanıldığında Ters Osmos cihazı çok iyi bir şekilde korunmuş olur. Bugün için Mikrofiltrasyon Ters Osmos cihazından daha pahalı bir sistemdir, bu nedenle Ters Osmos öncesi bunu kullanan tesis çok azdır, ancak, gelecekte Mikrofiltrasyon'un fiyatı düşebilir ve Ters Osmos cihazı öncesi Mikrofiltrasyon kullanımı standart hale gelebilir. Sonuç: Ülkemizde göl, dere, baraj gibi yüzey suları çok boldur ve bunlardan yararlanmalıyız. Ancak, bu suların bakterilerden ve zararlı kimyasallardan çok iyi arındırılmadan şehirlerde kullanılması son derece risklidir. ABD ve İngiltere'de meydana gelen üzücü olaylardan ülkemiz ders almalıdır. Bizde de aynı tarzda tıbbi problemler meydana gelmeden önce şehir sularını hazırlayan mevcut su arıtma sistemleri gözden geçirilmeli ve gerekli tedbirler alınmalıdır. Günümüzde "Internet" ilgililere ve meraklılara uluslararası alanda istediği bilgilere ulaşma imkanını veriyor. Şehir suyu hazırlayan ve işleten kuruluşların yukarıda sözünü ettiğim problemleri ve çözümleri duymamış olmaları bundan böyle SUÇ sayılabilir kanaatındayım. A.B.D.'de her yıl birkaç kez yapılan şehir suyu kongreleri ve sempozyumlarını takip etmek ve bilgilenmek imkanı Internet yolu ile herkese açıktır.

 

Referanslar:

2.Kasım 1998'de Florida-ABD-AWWA Konferansında verilen bildiri. Yazar D. Mourato. "Application of immersed microfiltration membranes for drinking water treatment" (içme suyu hazırlanması için daldırma tipi mikrofiltrasyon mambranı tatbikatı)

3.18 Ekim 1997 tarihinde Türkiye'de Resmi Gazetede yayınlanmış olan "Doğal Kaynak, Maden ve İçme Suları ile Tıbbi Suların istihsali Ambalajlanması ve Satışı Hakkında Yönetmelik"

 

ENİS BURKUT


Etiketler