Atık suların geri kazanılması

05 Eylül 1997 Dergi: Eylül-1997

Teknik olarak her atık suyun iyileştirilmesi ve tekrar kullanılması mümkündür. Ancak işletmeler ekonomik kurallar ile sınırlı olduğundan her atık suyun geri kazanılması için tesis kurulması ekonomik olmaz. Ham suyun yüksek ücretler ile temin edildiği işletmelerde (şehir içinde kalmış işletmeler gibi) ve atık suyun kanala atılmasından dolayı atık su ücreti talep edilen bölgelerde atık suların iyileştirilerek geri kazanılması ve tekrar işletmede kullanılması ekonomik olabilir. Bu husus teknik olarak araştırılabilir, hatta küçük debili bir pilot tesis kurularak suyun geri kazanılmasının fizibilitesi hesaplanabilir.

Son yıllarda hızla gelişen sanayimizin kullandığı sular bazı bölgelerde yeraltı ve yerüstü su kaynaklarını azaltmıştır. Bir işletmenin ilk kuruluşu sırasında açılmış olan artezyen kuyularından yeterince su temin edebilen bazı işletmeler bugün su ihtiyaçlarını tankerler  ile  taşıtıyorlar.  Bazı  bölgelerde ise kuyulardan fazla su çekilmesi nedeni ile kuyu sularının kimyasal nitelikleri değişmiştir. Kimi kuyu sularındaki tuz miktarı, dolayısı ile iletkenlik artmış, kimi kuyu suyunda ise sertlik veya demir oranı yükselmiştir. Kurulu bir tesisin yaşamına devam edebilmesi için ihtiyacı olan suyun muhakkak bir yöntem ile temin edilmesi gerekiyor. Bu suyun tanker ile getirilmesi ekonomik bir hesaba dayanıyordur; aynı şekilde atık suyun iyileştirildikten sonra tekrar işletmede kullanılması için de hesap yapılır ve ekonomik bulunuyorsa bu yatırım yapılabilir.

Atık suyun geri kazanılma çalışmasına öncelikle işletme içindeki su kullanma yerlerinin sınıflandırılması ile başlanır. Bu noktalar iki açıdan sınıflandırılır:

1.Kullanma noktasında arzu edilen suyun kalitesi ve kabul edilebilir kalite toleransları.

2.Bu noktadan çıkan atık suyun özellikleri.

Örneğin, bir gıda fabrikasında zirai ürünler öncelikle bir kaba su ile yıkanarak toprak ve çamurdan arındırılır. Bu noktada kullanılan su, bu noktanın atık suyunun yalnızca arıtılması ile elde edilebilir. Çünkü aynı zirai ürün daha sonra temiz   ve   dezenfektan   bir   su   ile muhakkak yıkanır. Aynı işletmede bulunan sosyal tesisteki personel yıkanma yerlerinde ise çok kaliteli taze su kullanılır, ancak buradan çıkan atık su prosesden çıkan atık suya karıştırılmamalıdır. Fakat bu sosyal tesisin atık suyu dahi arıtıldıktan sonra bahçe ve bitki sulamada kullanılabilir ki bu tür atık su geri kazanma örneklerine ülkemizde çok rastlanmaktadır. İkinci örnek olarak karton kutu imal eden bir işletmeyi verebiliriz. Bu işletmenin baskı kalıplarının yıkanmasından doğan atık su içinde boya ve ağır metaller^fct lunur. Bu atığın çok iyi tasviye edilmeden kanala verilmesi tabiata çok zarar verir, dolayısı ile kanunlara da aykırıdır. Ancak bu atığın içindeki boyalar ile atık metaller çöktürülerek sudan ayrılabilir ve katı atık haline dönüştürülebilir; bu arıtma sonucu geri kazanılan su tekrar kalıp yıkamada kullanılabilir. Bu yöntemi kullanan birçok işletme bulunmaktadır.

Atık suyu geri kazanmak için genel bir yöntem tarif edilemez. Çünkü her işletmenin atığı içinde başka başka maddeler bulunur; aynı zamanda her sanayinin kullandığı suyun kalite toleransı da değişiktir.Atık su geri kazanımında ekonomisini isbat etmiş ve çalışmakta olan birkaç örnek verebiliriz. Bu örneklerden fikir alarak siz de kendi isletmenizdeki bazı atık sulardan su geri kazanmayı düşünebilirsiniz ve bu düşüncenizi bir fizibilite raporu haline getirebilirsiniz. Su ve atık su tasfiyesinde tecrübeli şirketler bu araştırmanızda size yardımcı olabilirler. Örnek 1: A.B.D'de oto yıkama yerlerinde kullanılan sular yalnızca ltre edildikten sonra tekrar oU, yıkamada kullanılıyor. Yıkama işlemi bittikten sonra durulamada ise taze şehir suyu kullanılıyor. Örnek 2: Ülkemizde bulunan ve kullanılmış hurda kağıttan karton üreten işletmelerde kullanılan sular tasfiye edildikten sonra tekrar kağıt imalinde kullanılmaktadır. Örnek 3: İstanbul'da bulunan bir gıda   fabrikasına   kurduğumuz   bir Ters Osmos tesisi ile biolojik atık arıtmadan çıkan suyun büyük bir oranını işletmeye geri kazandırdık. Üretilen kaliteli su buhar kazanı ile soğutma sistemi besi suyu olarak değerlendiriliyor. Ham suya kıyasla çok daha kaliteli olan bu su sayesinde buhar kazanının blöf miktarı onbeşde bir seviyesinde azaldı, dolayısı ile buhar kazanının işletme randımanı çok yükseldi, ayrıca, işletmede kimyasal kullanımı çok azaldı, ve dolayısı ile yapılmış olan "Su Geri Kazanma Tesisi" yatırımı kısa zamanda amorti etti. Örnek 4: İstanbul'da bulunan bir tekstil sanayii, işletme içinde yaptığı atık su sınıflandırması ile boyalı olmayan suları ayrı bir havuzda topluyor. Bu sular arıtıldıktan sonra tekrar kumaş yıkamada kullanılabiliyor. Atık   suyu   geri   kazanmanın   en önemli kısmı işletme içinde yapılacak olan SINIFLANDIRMA işlemidir; yani, atık suların türlerine göre ayrı ayrı toplanmasıdır. Bu işlemden sonra, ekonomik hesaplar el verdikçe arıtılması kolay olanlardan başlanarak suların geri kazanılması için yöntemler bulunabilir ve geri kazanma birçok işletme için ekonomik olabilir. Önemli Bir Nokta: Bu sınıflandırma sırasında her mahalde bulunan yer süzgeçlerinin kesinlikle ayrı bir havuzda toplanması en önemli hususlardan biridir, çünkü eğitimsiz bakım servisleri bu yer süzgeçleri içine petrol yağlan ve tiner gibi ürünler dökebilir; bu tür malzemelerin sudan ayrılması çok zordur, yer süzgeçlerine bağlı olan kanalın evsel su arıtma hattına    verilmesi de sakıncalıdır.

 

 

ENİS BURKUT


Etiketler