Asya Avrupa Enerji Dengesinde BOTAŞ’ın Rolü

05 Mart 2004 Dergi: Mart-2004
Kullanılan doğalgazın iletim ve dağıtım hatları ile ilgili çalışmalarını sürdüren BOTAŞ, son yıllarda, ülkemizin doğusunda ve güneyinde bulunan ülkelerdeki hidrokarbon kaynaklarının Avrupa’ya iletimi konusundaki çalışmalarını son hızla sürdürüyor. Ayrıca Avrupa’ya doğalgaz iletimi ile ilgili imzalanan anlaşmalarla çok stratejik bir konumda olan BOTAŞ’ın; tüm bu çalışmaları ve planlarıyla ilgili bilgi aldığımız BOTAŞ Genel Müdür Yardımcısı Kerim Taşkıran önemli açıklamalarda bulundu.

‘Kuruluşumuz, öncelikli hedefimiz olan ülkemizde doğal gaz kullanımının yaygınlaştırılması ve doğal gazın sanayici ve evsel kullanıcı açısından erişilebilir hale getirilmesi çalışmaları kapsamında, doğal gaz iletim ve dağıtım hatlarının tamamlanmasına ağırlık verirken, diğer taraftan da ülkemizin doğusunda ve güneyinde bulunan ülkelerin zengin hidrokarbon

kaynaklarının Avrupa'ya iletilmesi hususunda önemli ilerlemeler kaydetti. Kuruluşumuzca ithal edilen doğal gazın tüketim noktalarına ulaştırılması için yaklaşık 5000 kilometrelik doğal gaz iletim ve dağıtım hattı inşa ettirmiş olup, halen yapım çalışmaları sürdürülen ve planlanan hatların da tamamlanarak işletmeye alınmasıyla, yaklaşık 10,000 kilometre uzunluğunda doğal gaz iletim ve dağıtım hattı ile doğal gaz kullanımının yurt çapında yaygınlaştırılması hedefine ulaşılacaktır.

ÜLKEMİZDE DOĞALGAZ

Aralık 2001'de işletmeye alınan Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana iletim Hattı'ndan alınan branşmanlarla, Türkiye'nin Güney/Güneydoğu ve Akdeniz/Ege bölgelerinin doğal gaz talebini karşılamak amacıyla, yapım çalışmaları büyük bir hızla sürdürülen Güney ve Konya-İzmir Doğal Gaz iletim Hatlarının 2004 yılı sonunda tamamlanmasıyla, özellikle Malatya, Kahramanmaraş, Gaziantep, Osmaniye, Adana, Mersin, Isparta, Burdur, Denizli, Aydın gibi güney ve güneybatıdaki illerimize gaz arzı imkanı yaratılacak. Diğer taraftan, sanayi tesislerine gaz arzı sağlamak amacıyla yapılan, Bilecik-Kütahya- Uşak, İzmir/Kemalpaşa-Organize Sanayi Bölgesi-Pınarbaşı- Torbalı-Turgutlu, izmir/Aliağa-Atatürk Organize Sanayi Bölgesi, Kırıkkale- Kırşehir- Yozgat-Polatlı, Ereğli-Aksaray-Niğde, Konya-Karaman, Manisa-Akhisar-Balıkesir-Susurluk, Kayseri-Sivas, Samsun-Çorum, Adapazarı Deprem Konutları ve Çorlu Dericiler Organize Sanayi Bölgesi doğal gaz dağıtım hatları tamamlanarak, doğal gaz arzına hazır hale getirilmiş ve bir çok sanayi kuruluşunda da doğal gaz kullanımına başlanmıştır. Böylece 28 yerleşim birimine daha gaz arzını sağlayacak bir altyapı imkanı oluşturuldu.

Rusya Federasyonu-Türkiye Doğalgaz Ana iletim Hattı üzerinden gaz arzı sağlanması amacıyla, Tuzla-Gebze, Akyazl-Pamukova-Çelvit, Karacabey-Mustafakemalpaşa, Akyurt- Sarayköy-Kazan Doğalgaz Bağlantı/Dağıtım Hatları ile İstanbul Seramik Doğal Gaz Bağlantı Hattı'nın ihale süreci başlatılmış olup, sözkonusu hatların 2004 yılında tamamlanması planlanmaktadır. Isparta, Antalya, Afyon, Denizli, Burdur, Muğla, Aydın, Nazilli, Kahramanmaraş, Gaziantep, İskenderun, Adana, Mersin, Tarsus, Osmaniye, Malatya, Elazığ, Ordu, Giresun, Sorgun ve Diyarbakır dağıtım hatları için ihale süreci başlatıldı. Bu sürecin en kısa zamanda tamamlanması ve söz konusu hatların 2004 yılında bitirilmesi için çalışılmaktadır.

Erzurum, Erzincan, Tokat, Nevşehir, Amasya, Muğla ve Edirne şehirleri için 2004 yılı başında dağıtım hatları ihalesine çıkılması ve sözkonusu hatların da 2004 yılında tamamlanması için çalışmalar sürmektedir.

DOĞALGAZ BORU HATLARININ OMURGASI 2006 YILINA KADAR TAMAMLANACAK...

Mevcut boru hatlarının yanısıra, planlanmış ve inşa halindeki boru hatlarının da 2006 yılına kadar tamamlanmasıyla, Türkiye doğal gaz boru hattı sisteminin omurgası oluşturulmuş olacaktır. Enterkonnekte doğal gaz boru hattı sisteminin tamamlanmasıyla da yaklaşık 60 ilimize doğal gaz arzı sağlanmış olacaktır. Diğer taraftan, Doğu Anadolu Doğalgaz Ana İletim Hattı'ndan Erzincan yakınlarından alınacak branşmanla Gümüşhane, Bayburt, Trabzon ve Rize illerine doğal gaz sağlayacak olan Doğu Karadeniz Bölgesi Doğal Gaz iletim Hattı Projesi'nin güzergah etüdü, jeolojik etüd ve ÇED çalışmalarını kapsayan mühendislik ihalesine çıkılmış olup, mühendislik çalışmalarının tamamlanmasını müteakip, yapım ihalesine çıkılarak inşaat çalışmalarına başlanması planlanmaktadır. Karadeniz Ereğlisi-Bartın Doğalgaz İletim Hattı Projesi ile de Karadeniz Ereğli'den alınacak bir branşmanın Zonguldak, Devrek ve Çaycuma üzerinden Bartın'a uzatılarak güzergahtaki sanayi tesislerine ve yerleşim birimlerine doğal gaz arzı sağlanması için araştırma ve çalışmalar devam ediyor.

ŞAH DENİZİ POJESİ KAPSAMINDAKİ 225 KİLOMETRELİK HATTI BOTAŞ DÖŞEYECEK...

Şah Denizi Projesi kapsamında Azerbaycan doğal gazının Gürcistan üzerinden Türkiye'ye sevkine ilişkin olarak imzalanmış Anlaşma ile Azerbaycan'dan gaz alımının 2 Milyar m3 ile başlayıp, plato dönemde 6.6 Milyar m3'e ulaşması öngörülmektedir. Planlanan boru hattının Türkiye sınırına kadar olan 770 kilometrelik bölümü SOCAR ve diğer yatırımcı şirketler tarafından, 225 kilometrelik Türkiye bölümü ise BOTAŞ tarafından yapılacaktır.

AB ÜLKELERİNE YÖNELİK ÇALIŞMALARDA BOTAŞ’IN HEDEFİ BÜYÜK...

BOTAŞ'ın en önemli hedefleri arasında, geçmiş deneyimlerini, dünya enerji konjonktüründeki son gelişmeleri yakından takip ederek geliştirdiği yeni enerji projeleri ile birleştirmek ve Ülkemizin AB ile bütünleşmesini hızlandıracak bu projelerin uygulamaya geçirilmesini sağlamaktır.

Bu amaçla geliştirilen projeler arasında, doğumuzda ve güneyimizde bulunan ülkelerde üretilen doğal gazın Türkiye üzerinden Avrupa'ya ulaştırılması hususunda çalışmalarımız devam etmektedir. Bu çerçevede, Avrupa Birliği Komisyonu INOGATE Programı desteğiyle, Türkiye ve Yunanistan tarafından Güney Avrupa Gaz Ringi Projesi'nin ilk aşaması başlatılmıştır. Proje kapsamında, Türkiye ile Yunanistan arasında bir doğal gaz boru hattı bağlantısı gerçekleştirilecektir.

Projenin mühendislik ve ÇED çalışmalarına ait finansmanın % 50'si, Aralık 2002 tarihinde imzalanan anlaşma çerçevesinde AB TEN Fonu'ndan hibe kredi şeklinde temin edilmektedir. Projeye ilişkin Hükümetlerarası Anlaşma 23 Şubat 2003 tarihinde; Doğalgaz Alım-Satım Anlaşması ise 23 Aralık 2003'de imzalanmıştır. Projenin mühendislik ve ÇED çalışmaları 2003 yılı sonunda tamamlandı. Ayrıca, Türkiye-Yunanistan Doğal Gaz Boru Hattı'nın Adriyatik Denizi'nden geçecek bir hat ile İtalya'ya uzatılması için de BOTAŞ, DEPA ve Edison Gas arasında oluşturulan Teknik ve Ekonomik Çalışma Grubu çalışmalarını sürdürmektedir. Projenin ön fizibilitesinin tamamlanmasının ardından, 15 Temmuz 2003 tarihinde AB TEN Finansman Komitesi Yunanistan-italya bağlantısı ile ilgili fizibilite çalışması için talep edilen hibe kredisi başvurusuna olumlu yanıt vermiş, fizibilite maliyetinin % 50'sini karşılamayı taahhüt etmiştir. Sözkonusu fizibilite çalışmasına BOTAŞ'ın etkin olarak katılması ve Türkiye iletim hattı bölümüne ilişkin çalışmaların fizibilitede gerekli ölçüde ele alınması planlanmaktadır. Ayrıca, boru hattının ulaşacağı muhtemel pazarlardaki toptan doğal gaz alıcısı olan şirketlerle de ikili ve çoklu işbirliğinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

Yunanistan ve İtalya açılımları ile birlikte Avrupa pazarlarına gaz taşımak için geliştirilen önemli bir diğer boru hattı güzergahı ise Bulgaristan, Romanya ve Macaristan üzerinden Avrupa'nın en önemli transit hatlarının geçtiği Avusturya'ya ulaşılmasıdır Bu çerçevede, BOTAŞ, Bulgargaz (Bulgaristan), Transgaz (Romanya), MOL (Macaristan) ve OMV Erdgas (Avusturya) şirketlerinden oluşan çalışma grubu çalışmalarını sürdürmektedir. Proje fizibilitesine yönelik finansman için AB TEN Fonu'na başvuruda bulunulmuş olup, Hibe Kredi onaylanmıştır. Ön-fizibilite çalışmasını tamamlayan ortaklar, teknik fizibilite çalışmasını yürütmek üzere oluşturulan Teknik Grup liderliğine BOTAŞ'ı seçmişlerdir. Fizibilite çalışmasının 2004 yılında tamamlanması planlanmaktadır.

Diğer bir Avrupa'ya gaz taşıma projesi de, Türkiye-Yunanistan Doğal Gaz Boru Hattı'nın Adriyatik Denizine kıyısı olan ülkeler üzerinden Avrupa doğal gaz sistemine bağlanmasıdır. BOTAŞ ve DEPA; 8 Nisan 2003'de Selanik'de Bosna-Hersek, Arnavutluk, Makedonya, Slovenya, Hırvatistan ve Slrbistan/Karadağ doğal gaz şirketleri ile Türkiye-Yunanistan DGBH aracılığıyla gaz taşınmasına yönelik bir Protokol imzalamıştır. Proje kapsamında, önümüzdeki dönemde, tüm ilgili şirketlerin katılımıyla, doğal gaz pazar potansiyeli ve transit taşımacılık konularına öncelik verilmek üzere teknik ve ekonomik bir değerlendirme çalışması yapılması ve adı geçen ülkeler ile işbirliğinin geliştirilmesi planlanmaktadır.

Geçtiğimiz yıllarda ülkemizin gaz gereksinimini karşılamak üzere gündeme getirilmiş olan Irak-Türkiye Doğal Gaz Boru Hattı Projesi ise Doğal Gaz Piyasası Kanunu çerçevesinde, Avrupa'ya gaz taşınmasına yönelik projelerimiz kapsamında değerlendirilmeye başlanmıştır.

Projenin Türk tarafı olan BOTAŞ, TPAO ve TEKFEN Irak gazının Türkiye üzerinden Avrupa'ya iletilmesi hususunda çalışmalarını sürdürmektedirler. Ayrıca, Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun Geçici 4. Maddesi'ne göre Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yapılacak arz-talep dengesi çalışmaları sonucunda herhangi bir arz açığı ortaya çıkması durumunda ise, 4 milyar m3 Mısır doğal gazının Akdeniz üzerinden Türkiye'ye taşınması için daha önce BOTAŞ tarafından parafe edilen Mısır Doğal Gaz Alım-Satım Anlaşmasını sonuçlandırmak mümkün olacaktır.’

Etiketler