Header

AKTİF KARBON FİLTRESİ

05 Mart 1999 Dergi: Mart-1999

Bir gram Aktif Karbon içindeki gözeneklerin yüzeyi birkaç yüz metrekare kadardır. Bu gözenekler, aktif karbon çevresinden geçen su içindeki bazı maddeleri kendi üzerlerine çekme özelliğine sahiptir. Aktif karbonun bu fiziksel özelliğini evlerdeki televizyon ekranının ortamdaki tozlan üzerine çekmesine benzetebilirsiniz. Bu fiziksel çekim gücü "Adsorbsiyon" veya "Van der Wall" gücü olarak adlandırılır. Bu tabii güç aktif karbonun yüzeyi ile tutulacak olan madde veya molekülün birbirine yakınlığı ile orantılıdır; suyun sıcaklığı ve basıncı bu gücü etkilemez.

Fiziksel güç ile aktif karbon tarafından tutulmuş olan moleküllerin bazıları aktif karbonun kendisi ile kimyasal bir reaksiyon yapabilir. Örneğin, su içinde bulunan serbest ozon molekülü aktif karbon tarafından tutulduktan sonra karbon molekülü ile birleşip karbondioksit üretebilir. Granül şeklinde bulunan aktif karbonun bir tank içine yerleştirilmesi sonucunda (kuartz kumlu filtre gibi) 'Aktif Karbon Yataklı Filtre" meydana gelmiş olur. Ancak, sudan alınmak istenen malzeme türüne göre aktif karbonun türü, yatak kalınlığı ve su hızı tayin edilir. Piyasada birçok aktif karbon türü ve markası bulunduğundan seçim işini bir uzmanın yapması gerekir. Bazı su filtrasyonu tatbikatlarında "Aktif Karbon Yataklı Filtre" yerine "Aktif Karbon Kartuşlu Filtre" kullanılabilir. Kartuş filtrelerde aktif karbon kalınlığı azdır, bu nedenle su geçiş hızlan çok az alınmalıdır. Kartuş içindeki aktif karbon miktarı da az olduğu için bunların organik tutma miktarları da çok kısıtlıdır. Bu özelliklerine rağmen aktif kartuşlu filtrelerin birçok tatbikat alanı vardır. Aktif karbon filtresi genelde renk ve koku giderici olarak bilinir. Bu filtre ile sudan ayırmak istenilen malzemeler genelde şunlardır; serbest klor, serbest ozon, trihalometan tabir edilen klor bileşikleri,bazı organikler, hü-mik asit, yağ, zirai ilaçlar ve koloidal tabir edilen çok küçük katı partiküller gibi. Yukarıdaki asıl filtreleme görevi yanında granül halindeki aktif karbon filtresi su ile beraber gelen katı cisimleri 5-10 mikron seviyesine kadar filtreler, fakat granül aktif karbon filtresinin katıları ayıracak bir filtre olarak kullanılması ekonomik değildir. Çünkü katı partiküller aktif karbonun içindeki gözeneklere tutunurlar ve ters yıkamalar ile çoğu zaman anlamazlar. Zaten aktif karbonun yoğunlğu çok düşük olduğundan filtrenin ters yıkama hızı çok düşük tutulur, dolayısyla tutulmuş katıların düşük su hızları ile ters yıkama sırasında filtreyi terk etmeleri mümkün olmaz. Sonunda aktif karbon özelliğini kaybeder, filtre tankı içinden çıkarılarak atılır; yerine yeni aktif karbon konur. Suda bulunan eriyikler ile beraber katı cisimlerin de tutulması isteniyorsa; aktif karbon filtresinden önce suyun filtrelenmesi uygun olur. Tek bir filtre ile hem katılar hem de kokular alınmak isteniyorsa; kartuş şeklindeki aktif karbon filtreleri tercih edilmelidir. Kartuş filtreler sık aralıklar ile değiştirildiğinden ters yıkama işlemi olmayacak ve değiştirilen kartuş ile beraber tutulanlar, ka,tılar atılacaktır.         

Granül Aktif Karbon (G.A.K.) Filtrenin İlk İşlemi:

G.A.K.'nin ilk kullanılışında, tank içine yerleştirilen G.A.K. öncelikle ısıtılmalı ve yaklaşık 24 saat kadar su içinde bırakılmalıdır. Daha sonra G.A.K. ters yıkama ve durulama işlemleri yapılmalıdır.

G.A.K.'nin İşletilmesi Sırasında Dikkat Edilmesi Hereken Hususlar:

1 Ters Yıkama: İlk defa işletmeye sokulacak G.A.K.'nin en az 30 dakika süre ile ters yıkanması ve daha sonra durulanması lazımdır. Buhar ile muameleden sonra da ters yıkama yapılır, buharın öldürdüğü canlıların filtreyi terk etmesi sağlanır. Ters yıkama sırasında filtrelenmiş temiz su kullanılmalı ve G.A.K.'nı % 30 kadar genişlemesi sağlanmalıdır. 2. GAK.'da en çok kurkulan şey Mik-robiolojik üremedir Bunun kontrol altında tutulması için filtrenin giriş-çıkış basıncı sürekli olarak gözlenir ve periodik olarak çıkış suyunda bakteri sayımı yapılır. Çok gözenekli bir malzeme olan G.A.K. bakterilerin üreyebilmesi için çok uygun bir ortamdır. G.A.K. filtresinden klorlu su geçse dahi bakteri üremesinin önüne geçmek zordur. Mikrobiolojik üremenin giderilmesi için en iyi yöntem; periodik olarak filtrenin buhar ile sterilizasyo-nudur. Bunun yapılabilmesi için filtre tankının ve aksesuarlarının buhara dayınıklı olması gerekir. Buhar ile ste-rilizasyonun diğer bir avantajı da G.A.K. tarafından tutulmuş olan uçucu organiklerin, buharın tesiri ile filtreyi terk etmesi ve dolayısıyla ile GA.K'nın ömrünün uzamasıdır. Buhar muamelesinin yapılamayacağı durumlarda, kimyasallar ile sterilizas-yon yapılır, ancak klor ve ozon gibi ok-sidan malzemeler kullanılmaz, çünkü bunlar G.A.K. ile kimyasal reaksiyona girer ve G.A.K.'nm adsorbsiyon kalitesini bozarlar. Bakteri üremesine karşı diğer bir yöntem; G.A.K. yataklı filtre yerine gene aktif karbon içeren kartuşlu filtre kullanmaktır. Bakterinin üreme süresi bellidir, bu sürelerden önce kartuşlar yenilenir ve böylece bakteri sorunu yaşanmaz. Bazı tatbikatlarda içine gümüş ionları emdirilmiş G.A.K. kullanılır. Bu tür G.A.K. gümüşün bakteri üretmeme özelliğinden yararlanır. (Bu tür G.A.K.'nın tatbikat sonuçlarına ait bilgi edinemediğim için daha geniş bilgi veremiyorum).

3. Karbon tozlarının kaçması: G.A.K. filtrelerde, filtrelenmiş su ile beraber pudra şeklinde çok küçük karbon parçalarının kaçması kaçınılmazdır. G.A.K. filtrenin kullanıldığı işletmenin hassasiyetine göre filtreden geçen su çok hassas kartuş filtreler tarafından tekrar filtrelenir. Gıda ve ilaç sanayinde G.A.K.'dan sonra bir mikron veya daha hassas kartuş filtreler kullanılarak aktif karbon tozlarının prosese girmesi engellenir.

4. Ters osmos cihazı öncesi G.A.K. filtre kullanıldığında, bunun içinde üre-yen bakterilerin mambranlara getirebileceği sorunlar göz önüne alınmalıdır. Ayrıca, 3. pragrafta sözü edilen ince karbon tozların mambranlara zarar verdiği de gözlemlenmiştir. Ters osmos sistemlerinde bu iki sorun >m önlem alınması şarttır. Her filtre gibi, Granül Aktif Karbon filtrenin de tatbikatı ve işletilmesinin bazı püf noktaları bulunmaktadır. G.A.K.'nın özellikleri göz önüne alınmalı ve işletme hataları önlenmelidir.

ENİS BURKUT


Etiketler