Slider Altına

‘Isıtma ve Soğutmada Sistem Seçimi’ Seminerine Yoğun İlgi

TTMD İstanbul Bölge Komitesi Eğitim Seminerleri programında, 8 Ocak 2005 tarihinde, İTÜ Makine Fakültesi Orhan Öcalgiray salonunda gerçekleşen ‘Isıtma ve Soğutmada Bireysel ve Merkezi Sistemlerin Analizi’ başlıklı seminer, büyük bir katılımla gerçekleşti.

Oturum başkanlığını TTMD başkanı Erdinç Boz’un yaptığı seminerde Proje Mühendisi ve müşavirleri Sarven Çilingiroğlu ve İsmail Can sunum yaptılar.

Her türlü yapı için sistem seçimi analizinin yapılması gerektiğinin altını çizen ve sistem seçimindeki temel parametreleri özetleyen oturum başkanı Erdinç Boz’un ardından Sarven Çilingiroğlu, ısıtma sistemleri için seçim kriterleri ve sistem karşılaştırmalarını gösteren bir örnek uygulama konulu konuşmasında özetle şu bilgileri aktardı:

‘Analize etki eden faktörler şunlardır:

1. Sisteme ait sınırlayıcı faktörler

a. Bina Mimarisi

b. Yapının kullanım maksadı

c. Kullanıcı istekleri

d. Konfor Şartları

e. Sistem ataleti

f. Çevreci durumu-çevreye verilen hasarlar

g. İklim şartları

h. Kapasite ihtiyaçları

i. Çalışma süreleri

2. Karşılaştırma kriterleri

a. Zonlama

b. Kullanım kolaylığı ve personel ihtiyacı

c. İşletme esnekliği (flexibility)

d. Ömür

e. Arıza ve sistemin kesintiye uğrama riski

f. Yakıt türü

g. Yer kazancı ve kazanılan yerlerin maliyete çevrilmesi

3. Karşılaştırma analizi

a. İlk yatırım maliyeti

b. İşletme maliyeti

c. Bakım maliyeti

Örnek proje olarak ele aldığımız 18.000 m2 alan İstanbul ZEN Projesi, 3 bloktan oluşuyor. Bloklarda 9 farklı tip daire bulunuyor. Dairelerin hesaplanan ısı ihtiyacı; 700 kW. Yapıda çok iyi seviyede ısı yalıtımı uygulaması yapılmıştır. Üç farklı ısıtma sistemi karşılaştırması yaptık; her bir daire için kombi, her bir daire için yoğuşmalı kazan, merkezi sistem. Merkezi sistemi de iki alternatif olarak ele aldık; her bir blok için kazan ve üç blok için müşterek bir ısı merkezi oluşturacak tek bir kazan sistemi. En küçüğü 2+1 oda-110 m2 düz daire, en büyüğü 4+1 230 m2 dubleks olmak üzere, 147, 160, 196, 206, 210,218 ve 220 m2 alanlara sahip düz ve dubleks daire tipleri mevcut. Kombi alternatifinde, kombilerin özellikle banyo kullanımı için sıcak su temininde zaman zaman konfor koşullarında eksilme yaşanmaması için kombiler, boylerli olarak seçildi. Tüm blokların garajdan birbirine bağlı olduğu ısı merkezi için de; 3 brülörlü kazan, bir boyler, kazan ve her bloğun müstakil pompa grubu-pompalar frekans konvertörlü seçilmiştir-her bir daireye ısı pay ölçer, sıcak su girişlerine saat konması kararlaştırılmıştır.

Buna göre yapılan karşılaştırmada; Yoğuşmalı kazanda 226.771 $, kombide 155.790 $, 3 merkezli kazan dairesinde 82.530 $ ve tek merkezli sistemde 62.350 $ harcama gereği ortaya çıkmıştır. Ancak yakıt tüketimleri açısından yapılan karşılaştırmada sıralama değişmiştir. Hatta doğalgaz yerine LPG kullanımına göre bakıldığında sistem avantajlarındaki sıralama yine değişmiştir.’

İsmail Can ise havalandırma, klima sistem seçimi için bir ofis binasını örnek uygulama olarak ele alarak şu bilgileri aktardı: ‘Sistem seçimimiz, ısıtma, soğutma, nemlendirme, nem alma faktörlerini barındırabilecek özellikte olmalıdır. Nemlendirme projenin başında istenmemiş bile olsa, sonraki aşamalarda, zamanlarda eklenebileceği göz önüne alınmalıdır. Dış hava çok nemli olduğunda, iç ortamdaki nemi kabul edilir eşik değerine getirecek bir nem alma sistemi bulunmalıdır. Ele aldığımız örnekte üç ana sistem alternatifi üzerinde durduk; 1-Değişken soğutucu akışkan debili sistem VRF 2- Dört borulu fan coil ve primer hava sistemi 3- Değişken debili VAV havalandırma sistemi. Hesaplamaları hem her bir kat için müşterek bir uygulama olması hali için, hem de tamamen merkezi bir sistem olması hali için iki alternatifte yaptık. VRF sistemi kat bazında kurduğumuzda, her bir kat için makine dairesi ihtiyacımız olacak. Ayrıca havadan havaya ısı geri kazanım sağlayan ünitelerimiz bulunuyor. Dört borulu fan coil sisteminde de makine dairemizde yoğuşmalı kazan, chiller, havadan havaya ısı değişimi sağlayan bataryalar bulunuyor. VAV sistemimiz karışım hava ile çalışıyor. Kanallı hava soğutmalı chiller, yoğuşmalı kazan grubumuz var.

Tamamen merkezi sistemde şaftlarımız var. Merdiven basınçlandırma yapmamız gerekiyor. Fan coil sisteminde kanal ve şaft sistemleri daha da büyük olmalı.

Kat bazında ele alındığında; gereken makine dairesi VRF için 13, fan coil için 17, VAV için 32 m2 alana sahip. Enerjinin hava ile mi, su ile mi taşınması daha ekonomiktir? 1 kW ısıtma veya soğutma yükünü taşıyabilmek için 333 m3/h havaya, 0.14 m3/h suya ihtiyacımız var. Yani hava ile taşınım 162 W, su ile taşınım 17 W gerektirmektedir. Herhangi bir mahallin taze hava ihtiyacı, ısıtma-soğutma ihtiyacının %30’unu geçiyorsa, havalı sistem efektif hale gelmeye başlıyor.

Bireysel klima sistemleri ile merkezi klima sistemlerinin ilk yatırım maliyetlerinde; VRF 1.109.500 $ , 4 borulu fan coil 1.140.100 $ , VAV 1.128.252 $. tutuyor. Ancak kat bazında makine daireleri alanındaki farkların bedellerinin de göz önüne alınması gerekir. Merkezi sistem olarak uygulandığında VRF için 64 m2, Dört borulu fan coil için 94 m2, VAV için 159 m2 makine dairesi ihtiyacı bulunuyor. Ayrıca yıllık enerji tüketimlerini karşılaştırıyoruz. Genel hatları ile baktığımızda; VRF’nin özellikle Avrupa ülkelerinde çokça uygulandığını görmekteyiz. Yapıyı sahibi kullanacaksa merkezi sistemleri, bölümler halinde kiraya verilecekse bireysel sistemleri önermekteyiz. En az komplike olan sistemler, daha güvenilirdir. Bu açıdan bakıldığında VAV, en az komplike olan sistemdir. Tüm projeler için böyle analizler yapılmalıdır. Bunun için gereken zaman ve bütçe göze alınmalıdır.’ Sunumların ardından oturum başkanı Erdinç Boz; sistemlerin elektriksel alt yapılarının da gözönüne alınması ve kazan verimi yerine sistem veriminin öngörülmesi gerektiğine dikkat çekti. Seminer, dinleyenlerin soruları ve sunumu yapanların yanıtları ile devam etti.

Etiketler


Video İçerik

Performansa Dayalı Deprem Tasarımı Yaklaşımı

Sempozyum