Slider Altına

1. Doğalgazlı Soğutma Sistemleri ve Uygulamaları Semineri

05 Mayıs 2001 Dergi: Mayıs-2001
 Sabah programında; İGDAŞ Genel Müdürü, Prof. Dr. Necdet Aral, ?İstanbul?da Doğalgaz ve İGDAŞ?, Genel Müdür Yardımcısı Fatih Dönmez, ?Doğalgaz kullanım alanları ve teknolojileri? UGETAM Koordinatörü Prof. Dr. Ümit Doğay Arınç, ?Doğalgazlı soğutma sistemlerinin çalışma prensipleri? başlıklı sunumlarını yaptılar. Ardından doğalgazla çalışan absorbsiyonlu soğutma yapan cihaz üreticilerinin sunumlarına geçildi. Alarko-Carrier?den Oğuz Aydoğdu,?Doğalgaz yakıcılı Carrier absorbsiyonlu tip soğutma üniteleri ve doğalgazlı birleşik ısı-güç üretimi uygulamaları?, öğleden sonra da sırayla Dizayn Teknik?ten Uğur Darcan, ?Century Absorbsiyonlu soğutma grupları- İGDAŞ İstanbul Bölge Binası ( Merter ) uygulaması?, Arduman?dan Hakan Arduman ?York alternatif enerjili soğutma sistemleri?, Form A.Ş.?den Tunç Korun, ?Dunham-Bush Isıtma ve enerji krizine global çözüm yeni teknoloji absorbsiyon soğutma grupları? ve son olarak ta HSK A.Ş.?den Vural Eroğlu, ?Nasıl bir politika izleyebiliriz?, Atıf İmaret, ?Robur doğalgazlı ısıtma-soğutma modüler sistemleri ve uygulamaları? başlıklı sunumlarını yaptılar. Program soruların yanıtlanması ve bahçede düzenlenen kokteyl ile sona erdi. Prof. Dr. Necdet Aral amaçlarının yazın da doğalgazın kullanımını sağlamak olduğunu, çünkü kendilerinden ?ya kullan-ya öde? sistemi nedeniyle üreticilerin yıllık ödeme taahhüdü istediklerini, bu yüzden eğer doğalgaz yazın soğutmada kullanılırsa hem elektrik tasarrufu sağlanacağını hem de doğalgazın yıl içinde kullanma oranının yükseleceğini söyledi. Yeni doğalgaz yasasının getirdiği yenilikleri de anlattığı konuşmasında ? Bu yasa ile Botaş?ın tekeli kırılıyor. Böylece şehir içi dağıtım firmaları gazı oluşacak 4 firma ile birlikte 5?e çıkacak olan toptan satıcı firmaların fiyatlarına göre istediklerinden alacaklar. Bu toptancı firmaların da tekelleşmesini engellemek için bazı sınırlamalar getirildi. Bir kere her toptancı toplam gaz miktarının ancak %20?sini satabilecek. Bu firmaları bir ?Enerji Üst Kurulu? denetleyecek. Toptancı firmalar, fiyatlarını uluslararası doğalgaz pazarından alabilecekleri indirimlerle cazip hale getirebilecekler. Yurtiçi iletim kanallarını kullanma ücreti aynı olacak Bu firmalar, şehir içi dağıtım firmalarına satış yapabilecekleri gibi, elektrik üreticisi firmalara ve sanayi tesislerine de satış yapabilecekler. Şehir içi dağıtım firmaları da, en fazla 2 şehire dağıtım yapabilecek. Bir şehir içi dağıtıcısı ihtiyacı olan gazın en fazla %50?sini tek bir toptancıdan alabilecek ve şehirlerde konutlara, ticari kuruluşlara ve sanayi tesislerine satabilecek. İleride şehir içi dağıtıcılar da çoğalacak ve tıpkı cep telefonunda olduğu gibi müşteri hizmetini ve fiyatını beğenmediği gaz firmasını değiştirebilecek.?dedi. Son olarak, Avrupa?nın sadece Rusya ve Kuzey Denizi?ndeki doğalgaz kaynaklarına bağlı kalmak istemediği için tümü doğuda olan yeni kaynaklar aradığını bu kaynaklardan akıtılacak doğalgazın da mutlaka Türkiye üzerinden geçeceğini, bu yüzden Türkiye?yi bir ?Enerji Koridoru? olarak gördüklerini bunun da Türkiye?nin değerini artırdığını söyledi.

Genel Müdür yardımcısı Fatih Dönmez 1.5 yıldır alternatif gaz kullanımı üzerinde çalıştıklarını, Türkiye?de enerji olarak % 43 Petrol, % 28 Kömür, % 15 Doğalgaz kullanıldığını, yakıt türlerine göre birincil enerji kaynağı olarak doğalgaz kullanımında 1. sırada elektrik üretiminin, 2. sırada konutun, 3. sırada da sanayinin geldiğini belirtti. Dünya klima pazarı, dünyada doğalgazın kullanım alanları, doğalgazlı soğutmanın avantajları ve doğalgazlı soğutmanın yaygınlaştırılması için yapılması gerekenler üzerine açıklamalarından sonra ?Isıtmada yaşadığımız hızlı değişim neden soğutmada da olmasın?? diyerek, ?Doğalgaz hem ısıtır hem soğutur? savsözünü benimsediklerini söyledi.

Sempozyumla ilgili düşüncelerini sunuş yapan firma yetkilileri dergimize şu şekilde aktardılar;

Hakan Odabaşı / Arduman A.Ş.
Katılımın yüksek olması dikkat çekici ve sevindiriciydi. Seminer arasında ve sonunda gelen sorulardan, dinleyicilerin çoğunluğunu doğalgaz tesisatçılarının oluşturduğu yönde bir izlenim aldım. Proje ve müşavir firmaların da çoğunlukta olmasını dilerdim. Bu fırsatla, absorpsiyonlu soğutma sistemleri ile ilgili bilgilerin verilmesi gene sevindirici bir durum. Fakat sunum yapan firmaların çoğunun absorpsiyonlu soğutma gruplarını anlatmaları, seminer adının doğalgazlı absorpsiyon olması gerektiğini çağrıştırdı. Çok geniş ve farklı uygulama sahasına sahip absorpsiyon sistemleri, maalesef dinleyicilerin belleğinde sadece doğalgazlı olarak kalabilir. Ayrıca sunum yapan çoğu firmanın, doğalgazlı absorpsiyonlu soğutma üzerine hazırladıkları yatırım ve işletme maliyet tabloları, bu sektörde aktif satış yapan birisi olarak bana bile fazlaca iyimser ve methiye dolu geldi. İlkini başarıyla gerçekleştirdiği bu seminerin ardından, İGDAŞ?ın, ikinci bir seminerle doğalgazın işletmeci gözü ile hangi zamanlarda, hangi birim fiyatla ve hangi sistemlerle akuple edilerek soğutmada daha tasarruflu ve avantajlı hale gelmesi konusunu masaya yatırması gerektiğini düşünüyorum.

M.Oğuz Aydoğdu / Alarko Carrier
Öncelikle bu konuda İGDAŞ?ın bir seminer organize etmesini çok olumlu bir katkı olarak gördüğümü söylemeliyim. Ancak katılımcı profili hakkında bana ilgililer tarafından bir bilgi verilmediğinden ne kadar olası kullanıcıyı temsil ettiklerini bilemiyorum. Konuşmamda 3 ana konuyu işaret etmeye çalıştım;
1. Sanayi kesiminin yaz mevsiminde soğutma amacıyla kullanılmasının ivme kazanması.
2. Yatırımcının, yatırımının geri dönmesini değerlendirebilmesi için beklediği kriterler ki artık su bedeli de buna dahil edildi.
3. Cihazın ısıtma, soğutma işlemlerini bünyesinde topladığını, 30 yıl gibi uzun ömürlü olduğu. Ayrıca seçim kriterlerinin de iyi belirlenmesinde fayda olacaktır. Bu gibi seminerlerin tekrarlanmasında fayda görüyorum. Bu konuda anlatılacak yapılacak birçokşey olduğu kanısındayım.

Tunç Korun / Form A.Ş.
Bu toplantıyı iki açıdan bakarak değerlendirmek gerekir. Birincisi ilk kez klima konusunda 5 firma aynı konuda bir araya gelip düşüncelerini anlattılar. Bunca yıllık çalışma hayatımızda neden böyle bir çalışmayı ilk kez İGDAŞ vesilesiyle yapmış olduk sorgulanması da gerekir. Bu açıdan bakacak olursak çok güzel bir toplantıydı. Böyle bir faaliyeti yapması gereken kurum İGDAŞ?dır, doğru yoldalar. O açıdan da kesinlikle olumlu bir seminer. İkincisi bence ortada kalan, karar veremediğim bir durum var. İzleyici kitlesi. Bu işin asıl yatırımcısı olabilecek kişileri veya projecileri göremedik. Gördüğüm ya kombi takan düzeyinde firmalar yada komple inşaat işi yapanlar. Doğal olarak standart postalama listesinde kimler varsa onlar haberdar olmuş ve gelmişler.Bunun dışında asıl ilgililere ulaşabilselerdi çok daha verimli olurdu. İGDAŞ yetkililerinin bu işe yaklaşımlarını ortaya koyan bir yanlış kanıları var. Onlar, absorbsiyonlu sistemi kolaylıkla normal soğutma gruplarının yerine alınıp satılabilecek bir cihaz zannediyorlar. Oysakesinlikle düşündükleri gibi değil durum. Bu cihazın kesinlikle ön maliyeti daha yüksek ve geri dönüş süresi olarak bizde hiç kimse 1-2 yılı geçen bir cihaza olumlu gözle bakmaz. Evet, çok avantajları var, özellikle jeotermal sıcak su, birleşik ısı-güç tesisi gibi atık enerjiniz varsa bu sistemi kullanmamak akılsızlık. Ama bunun dışındaki her türlü işte birilerini bu sistemi kullanmaya ikna etmek çok zor. Zaten dünyada da her zaman bu sisteme ikna etmede izlenen yol, gaz dağıtım firmalarının gazı daha ucuza satmasıdır. Aradaki % 20 -% 30 düzeyindeki farkı bir şekilde geri ödemesi ile olmuştur. Cihazların dünyadaki şu ana kadar satışı 9000-10.000 adet kadardır. Bu gün dünyada bir yılda satılan soğutma grubunun adedi kat kat fazladır. Sonuçta bu sistem doğalgaz firmalarının kolaylıklarına rağmen her yer de uygulanabilecek, kolaylıkla satılabilecek bir sistem değil. Türkiye?de geçtiğimiz yıllarda satılan toplam absorbsiyonlu soğutma grubu adedi 20 değildir. Böylece potansiyel nedir belli oluyor. Bazı arkadaşların bildirdiği gibi çok iyimser bir hesaplama ile 2.5 yıl geri ödeme süresi buluyorsunuz, doğrusu 6 ile 9 yıldır. İGDAŞ?ın orada ısrarla görmeye çalıştığı ev tipi cihazlardı. Bu konuda da ciddi şekilde bazı şeyleri göz ardı ediyorlar. Biz daha önce bu tip cihazların satışı nasıl yapılır diye araştırdık, inceledik. Cihazın ön maliyeti bu cihazın satışını gerçekten çok zorlaştırıyor. Yine büyük tesislerde olduğu gibi 4-6 yıllık geri dönüşler çıkıyor. Bunu bir villa sahibine açıklamak çok zor. Özellikle bu gün kanallı split klima gibi, paket klima gibi cihazlarda gelinen rakamlara baktığımızda ön yatırım maliyetleri yüzde değil katı düzeyinde artıyor. Bu sistemin apartman katlarında kullanılabileceği gibi bir inanç var, o da mümkün değil. Cihazın ağırlık ve boyutlarına bakacak olursak hiçbir apartman katına çıkarılamayacağını görürsünüz. Kataloglara bakıldığında görülüyor ki bu cihazların ağırlıkları 200-300 kilolardan başlıyor. Uğur Darcan çok güzel ifade etti, bu cihaz büyük bir paslanmaz çelik yığını. Bu cihaz çalışırken elektrik kesintisinin sık olması, cihazı kolaylıkla ters pozisyona düşürür. Bu durumda ne yazık ki ülkemiz için göz önünde bulundurulması gereken bir husus. Onun için UPS bağlanmalıdır. Bu cihaz benim görüşüme göre evsel anlamda kesinlikle villalarda kullanılabilir. Villa alanlar zengindir kullanırlar derseniz, bana hep böyle bir imkan olduğunda toprak kaynaklı ısı pompası yapmak daha doğru geliyor. Zaten dünyada da ev tipi absorbsiyonlu soğutma cihazı yapan ya 3 ya 4 firma var. Eğer bu gerçekten çok satılan bir cihaz olsaydı üreticisi de daha çok olurdu.

Uğur Darcan / Dizayn Teknik
İGDAŞ?ın tertip etmiş olduğu bu seminer programı içerisinde dogalgaz ile çalışan alternatif teknolojili soğutma sistemleri tanıtımına özel olarak yer verilmiştir. Bunun nedeni doğalgaz satışı yapan firmaların ağırlıklı kışın olan gaz talebini soğutma amaçlı kullanım ile yaz aylarında da artırmak ve tüm yıla yayılı dengeli bir pazar talebi yaratma isteğidir. Çünkü doğalgaz üretici ülkeler başta Rusya olmak üzere yıllık m3 üzerinden satış yapmakta yaz mevsimi için ya al ya da parasını öde ilkesini öne sürmektedirler. Son çıkan doğalgaz dağıtımının özelleştirilmesi yasası dahilinde konu ile ilgili çalışan ve yatırım programı olan tüm özel ve kamu firmaları doğalgaz kullanımının artması için alternatif kaynakları araştırmaktadırlar. Burada en belirgin ve öne çıkan sektör klima sektörüdür. Şu an absorbsiyonlu chillerlerin ülkemizde gerçek bir pazarı vardır. Bu pazarın oluşmasındaki en büyük sebep de yine ilk uygulamasını burada yaptığımız cihazların elektrikle çalışan chillerlere göre işletme maliyetlerinin elektrikli chillerlere göre % 20 daha düşük olmasıdır. Ayrıca İGDAŞ?ın programına almayı önümüzdeki dönemlerde düşündüğü yaz aylarındaki gaz fiyatlarının düşürülmesi ile bu daha da artacak ve bu cihazların kullanımı daha da rantabl hale gelecektir. Bundan sonraki Türkiye?nin önündeki enerji darboğazını da özönüne alarak absorpsiyonlu klima cihazlarının, soğutma gruplarının kullanımında yoğun bir potansiyel artış olacağı inancı içindeyiz. Bir yatırımın fizibilitesini değerlendirirken, komple sistem yatırımı ile tabii işletme maliyeti kıyaslandığında gerçekçi olarak ortaya çıkan konu direkt gaz yakıcılı absorpsiyonlu chillerin ilk yatırım ve işletme maliyetlerinin klasik sistemlere göre ciddi olarak düşük olmasıdır. Bu kapsamda biz bu tip soğutma cihazlarının yaygınlaştırılması ve kullanımını olumlu buluyor ve destekliyoruz. y

A.Çetin Tokay

Etiketler


Video İçerik

Performansa Dayalı Deprem Tasarımı Yaklaşımı

Sempozyum