Detaylı Ara
Ana Sayfa Hakkımızda Reklam Yazı Koşullarımız İletişim Abonelik-Alışveriş
English
Haberler
Etkinlik ve Fuarlar
Sektörel Fihrist
İnsan Kaynakları
Arşiv
Bu Sayıda
Ağustos 2014

Kullanıcı Adı
Şifre
Şifremi unuttum

E-bültenimizi almak ve avantajlardan yararlanabilmek için sitemize üye olun
Bookmark and Share
Termodinamik
Ocak 1993
Sayı - 5
Katkılar
Sobalar

Katı yakıt sobaları en basit tarifleriy-:eşitli katı yakıtları bünyesinde y<tıcmak suretiyle açığa çıkan ısı enerjisinin büyük bölümüyle bulunduğu mahal havasını ısıtan cihazlardır. Yanma sonunda meydana gelen ısı enerjisinin büyük bölümü sobanın ısıtma yüzeyi denilen ve mahal havası ile çevrelenmiş durumda bulunan soba cidarlarını ısıtır. Böylece ısıtılmış olan soba cidarlarıyla temas eden mahal havası, kısmen ışınım (radyasyon), kısmen de taşınım (konveksiyon) yoluyla cidarlardan ısı almak suretiyle mahali, yani odayı ısıtır. Katı yakıtlı sobalarda TSE'nin TS. 4900 sayılı standardı halihazırda geçerlidir. Ve sadece birkaç üretici bu standarda uygunluk belgesi alabilmiştir.

katı yakıt sobasında aranan en önemli özellikler şunlardır:

1-        Yüksek bir ısıl verimi olmalı,

2-        Isıtma gücü ayarlanabilmeli,

3-        Kolay ve rahat kullanılabilmeli ve kullanımı teiniz olmalı,

4-        Dış yüzeylerin cidar sıcaklıkları çok yüksek olmamalı ve ısı mümkün olduğunca düzgün bir şekilde yayıl-malı.

Sobaya gerektiği kadar yakıt yüklemesi yapmak gerekir. Aşırı yakıt yüklemesi yapılırsa verim düşer, sobanın kontrolü zorlaşır. Bu nedenle soğuk bir yerin ısıtılmasının, sıcak bir yerin ısıtılmasına oranla daha fazla ısı gerektirdiği gözönüne alınmalı ve soba ısıtma gücü en kötü hal için seçilmelidir. Yanmanın kontrolü açısından yanma havasının veriliş şekli ve kumanda şekli büyük önem taşımaktadır. Özellikle sobanın el yakma olaylarını önlemek amacıyla soba kenarlarına ikinci bir cidar ilave edilebilir. Bu tip sobalar çift cidarlı sobalardır.

A) KATI YAKITLI SOBALAR

1-         BASİT YAPILI SOBALAR :

Bunlar kurbağa sobalar ve çeşitli teneke sobalar olmak üzere ikiye ayrılır. Genellikle teneke veya saclara son derece ilkel şartlarda şekil vererek yapılmakta, kalitesiz bir boyayla boyanarak veya galvaniz ile kaplanarak satılmaktadır. Bu tip sobalar daha çok düşük gelirli guruplara hitap etmekte olup. gayet doğal olarak kalite, verim, sağlıklı yanma veya uzun ömürden bahsedilemez.

2-         KOVALI SAC SOBALAR :

Yuvarlak veya dörtköşe kovalı olabilmektedir. Çoğunluk malzemesi saçtır. Sadece yüksek.sıcaklığa maruz kalan üst çerçeve ve ızgara parçaları döküm malzemedir. Genellikle emaye kaplanırlar. Kap-lanmayanlar çok kısa sürede deforme olur. Yakıt yükleme ve kül boşaltma kolaylığı avantajları vardır.

3-         TUĞLALI SAC SOBALAR :

Yuvarlak veya dört köşe olabilir. Gövdeyi direkt alev tesirinden korumak için iç kısmında ateş tuğlası kullanılmıştır. Ateş tuğlasının diğer bir avantajı da soba söndükten sonra bile akümüle ettiği ısıyı vermek suretiyle ortamın aniden soğumasını engellemesidir.

4-         DÖKÜM YANMA HÜCRELİ SAC SOBALAR:

Dış gövdesi tamamen sac olan bu sobalarda, sac kovaya alternatif olarak üst üste yerleştirilen birkaç tane eş döküm parça kullanılmıştır.

5-         KUZİNE SOBALAR :

Izgaralı veya kovalı tipleri vardır. Bu sobalar hem ısıtma hem de pişirme fonksiyonlarını bir arada yerine getirmektedir.

Ana gövde genellikle emaye kaplı sac, üst tabla genellikle döküm, bazılarında fırın kapaklarına cam takılmıştır.

6-         TEK CİDARLI DÖKÜM SOBALAR:

Döküm sobalar sac sobalara göre daha pahalı, ancak daha yüksek verimli, uzun ömürlü değişik yanma havası verme tekniklerine ve değişik ızgara sistemlerine sahip sobalardır. Hemen hemen tamamı döküm, dış yüzeyleri emaye kaplı, estetik, kaliteli sobalardır.

İdeal kaplama şekli çift kat majolika emayedir. Ve sadece birkaç büyük firma bu özel emayeyi hakkıyla uygulayabilmektedir. Genel olarak ateş tuğlası kullanılmaktadır. Daha önce anlattığımız ilk beş soba cinsinde kok yakıtı kullanılamazken, döküm sobalar kok yakıtına da uygundur. Türkiye'de yaygın olarak bulunması nedeniyle ağırlıklı olarak linyit kömürü ve odun cinsleri kullanılmaktadır. Özellikle linyit yakarken, yanma sonucunda oluşan bir kısım uçucu ve yanıcı gazların tamamen yanmadan kaçıp gitmesini önlemek için bazı soba tasarımlarında ısıtılmış ikinci sıcak hava yanma odasına gönderilmektedir.

Su ceketli soba: Klasik soba ile kapıları açmadan bütün daireyi ısıtmak mümkün olmaz. Bunu sağlamak için Demirdöküm tarafından dizayn edilen ve üretilerek satılan su ceketli tek cidarlı döküm soba saçtan kaynak edilerek üretilmiş ve astar emaye ile kaplanmış bir su ceketinin klasik SL5 döküm soba içine yerleştirilmesiyle üretilmiştir. Bu su ceketine bağlı iki adet panel radyatör diğer iki odaya monte edilmekte ve pompa olmaksızın tamamen doğal sirkülasyonla evdeki 2 veya 3 oda aynı anda ısıtılabilmektedir. Ancak sobanın gücü artmamakta, sadece dağıtılmaktadır.

7-         ÇİFT CİDARL1 DÖKÜM SOBA:

Kalite sorunu veya tüketici tarafından hatalı yakıt yüklenmesi gibi nedenlerle ateş tuğlalarının kırılması problemine alternatif olarak döküm tuğla geliştirilmiş ve çift cidarlı sobalarda kullanılmaya başlanmıştır. Çift cidarlı sobalar ateş tuğlalı, silo sistemli veya döküm tuğlalı olabilmektedir. İç cidarları sac veya dökümdür. Dış cidarları da döküm veya sac olup emaye kaplıdır. Çift cidarlı sobaların çoğunda soba içindeki yanışın izlenebileceği ısıya dayanıklı özel camlar mevcuttur.

8-         ŞÖMİNE TİPİ SOBA :

Çift cidarlı, içi döküm tuğlalı, büyük gözetleme camlı, dış duvarları lüks olarak tamamen seramik veya çini malzemeden üretilmiş şömine sobalarda esas olan estetiktir. Demirdöküın tarafından üretilen seramik soba bu türün bir örneğidir.

B)        SIVI YAKITLI SOBALAR

Baca borulu tip veya baca borusuz yani Japon sobası diye bildiğimiz iki tipte olabilmektedir. Borulu tip gaz yağı yakan sobalar, genellikle sac malzemeden üretilmiş olup gövdesi emaye kaplanır. Japon sobaları ise ithal edilmektedir. Cihazlar genellikle Japon kökenli olup, özel yakıt (kerosen) gereksinimi vardır.

C)        GAZ YAKITLI SOBALAR

Havagazı, LPG veya doğalgaz tipleri olmaktadır.

1- DOĞALGAZ SOBALARI :

Bacalı tip vey hermetik tip olmaktadır. Üçüncü türü olan katalitik doğalgaz sobaları ise problemi nedeniyle ülkemize getirilmemiştir. Bacalı tip doğalgaz -sobaları yanma-havasını bulunduğu mahalden-alır.ve atık gazlan bir baca vasıtasıyla dışarı atar. Mutlak surette baca bağlantısı yapılması gereken cihazlardır. Yanma odası ve ısıtma yüzeyleri emaye kaplı sac veya döküm malzemeden, diğer elemanları ise genellikle kaliteli sac malzemedendir. Ter-mostatlı veya termostatsız modelleri mevcuttur. Brülörleri genellikle paslanmaz malzemedendir. Gaz kontrol valfi ile komuta edilirler, gözetleme camları vardır.

Alev söndüğünde gazı otomatik olarak kesen magnetventil emniyet sistemi bulunur.

Hermetik Tip : Bu tip cihazların yanına odaları kaliteli sac ve ö-kümden üretilir. Döküm vey ü-minyum eşanjörler ile ısıtma hücreleri arttırılmıştır.

Bu tip cihazlar Türkiye'de üretilen ilk doğalgaz sobası olup uygun duvara bir radyatör gibi asılabilirler. Bu sayede yer kaplamazlar. Yakma havasını özel hava-atıkgaz sistemi ile dışardan alır. Ortamın havasını kullanmazlar. Atık gazlan da aynı sistemle dışarı atarlar. Gaz kontrol sistemleri termostatları, seramik camları mevcuttur.

2- LPG SOBALARI :

Katalitik veya infrared (radyan) olabilmektedir. Bunlar da kendi içlerinde klasik, turbo, elektro veya U.K. (uzaktan kumanda) olmak üze ört tiptir.

Bunlar borusuz tip 4 adet döner tekerleri üzerinde her yöne hareket edebilen, basit ve kullanışlı gaz kontrol sistemine sahip, yanma kademeleri ayarlanabilen, ortamda oksijen miktarı azaldığında emniyet sistemi vasıtasıyla yanmayı durduran cihazlardır. Elektro ve U.K. modellerinde LPG'ye ek olarak resiztans ile elektrik enerjisi kullanarak ısıtma yapmak da mümkündür.

Katalitik tip sobalarda yanma ön taraftaki katalitik panel üzerinde olur. Katalitik yanına katalizör adı verilen bir maddenin yardımı ile hidrokarbonların oksijen ile birleşip katalitik panel yüzeyinde düşük bir sıcaklıkta alevsiz yayma meydana getirdiği bir kimyasal olaydır. Yanma takriben 400 °C'lik düşük bir sıcaklıkta gerçekleşir.

İnfrared tip sobalar . infrared sistem teknolojisiyle çalışır. Burada iki düşey seramik yakma ünitesi yüksek güç ve ısının anında yayılmasını sağlar. 1 dakika içinde en yüksek ısıtma gücüne ulaşır. Her ünite tek tek veya beraber yakılabilir. Radyanlardaki 1.4 mm. çapındaki delikler düzenli ısı yayılması ve ani sıcaklık değişmelerine karşı mukavemet sağlar.

D) ELEKTRİKLİ ISITICILAR

Elektrikli yağlı radyatör, elektrikli konvektör veya elektrik sobaları olmak üzere 3 grupta incelenebilir. Elektrikli yağlı radyatörler normal tip, fanlı tip, program saatli tip olmaktadır. Dilim sayıları ise 8-12 veya 15 adettir. Bunlar baca bağlantısı gerektirmeyen, atık gazı olmayan, kaliteli saçtan yapılmış, içersinde sıcaklığı uzun süre koruyabilen "Isı transfer rezistans yağı" ile enerjiyi cidarlara ulaştıran seyyar, tekerlekli kablolu cihazlardır. Fanlı tipleri yağın ısınmasını beklemeden anında ısıtmaya başlar.

Elektrikli Konvektörler; bunlar panel tipinde yere koyulabilen veya duvara asılabilen fan sız veya fanlı kaliteli çelik saçtan yapılmış, kablolu, çok hafif özel rezistanslı cihazlardır. Fanlı tipleri ısınan havayı daha seri

bir şekilde ortama yayar.

 

Hüseyin ÜNVEREN

Makina Mühendisi

 

1961 yılında İstanbul'da doğdu. 1983'de I.T.Ü. Makina Fakültesi'nden Makina Mühendisi olarak mezun oldu. 1.5 yıl süreyle Dokusan'da ve askerliğin ardından kısa bir süre Süperteknik A.Ş.'de proje mühendisi olarak çalıştı. Şubat 1986'da girdiği Türk Demir Döküm Fabrikaları A.Ş.'de halen Pazarlamaya bağlı Mamul Müdürlüğü bünyesinde Mekan ve Su Isıtıcılarından Sorumlu Mamul Şefi görevinde bulunmakta olup evli ve 1 çocuk babasıdır.

 


Get it on Google Play









© DOĞA SEKTÖREL
YAYIN GRUBU